Od 1 marca 2026 r. zaczną obowiązywać zaostrzone przepisy dotyczące przyznawania pomocy społecznej osobom mieszkającym wspólnie z innymi członkami rodziny. Rozporządzenie przygotowane przez minister integracji społecznej Anneleen Van Bossuyt z partii N-VA zostało opublikowane w Monitorze Belgijskim. Nowe zasady zobowiązują ośrodki pomocy społecznej CPAS/OCMW do uwzględniania, przy rozpatrywaniu wniosków osób współzamieszkujących, dochodów wszystkich członków gospodarstwa domowego. Oznacza to, że pod uwagę brane będą nie tylko zarobki partnera, lecz także dochody rodziców, dziadków, pełnoletnich dzieci, pełnoletnich wnuków, teściów oraz synowych i zięciów.
Rada Stanu ostrzega przed osłabieniem ochrony socjalnej
Rada Stanu, analizując projekt rozporządzenia, zgłosiła liczne i zasadnicze zastrzeżenia. Najwyższy organ doradczy uznał, że planowana reforma oznacza regres w zakresie ochrony socjalnej, ponieważ osoby pozbawione prawa do pomocy z CPAS/OCMW zostaną de facto zmuszone do opierania się wyłącznie na solidarności rodzinnej.
Rada Stanu przypomniała, że obowiązujące prawo nie pozwala na istotne obniżanie poziomu ochrony socjalnej bez racjonalnego i solidnie uzasadnionego powodu. W opinii organu doradczego projektowane przepisy mogą w praktyce znacząco ograniczyć dostęp do pomocy społecznej, zarówno dla obecnych beneficjentów zasiłku integracyjnego, jak i dla osób, które dopiero będą się o niego ubiegać.
Zakwestionowano również sposób oszacowania skutków reformy. Zdaniem Rady Stanu analiza konsekwencji finansowych i społecznych jest niewystarczająca, a argumenty budżetowe przedstawione przez rząd nie zostały odpowiednio udokumentowane.
Kobiety najbardziej narażone na skutki reformy
Nowe przepisy szczególnie dotkną osoby współzamieszkujące, wśród których dominują kobiety. Ich sytuacja może dodatkowo się pogorszyć w kontekście zapowiadanych zmian w systemie zasiłków dla bezrobotnych. Spośród około 180 000 osób, które do lipca 2027 r. utracą prawo do zasiłku dla bezrobotnych, znaczna część może nie uzyskać zasiłku integracyjnego właśnie z powodu zaostrzonych kryteriów uwzględniających dochody domowników.
Rząd nie uwzględnił uwag Rady Stanu
Analiza treści rozporządzenia opublikowanego w Monitorze Belgijskim pokazuje, że w porównaniu z projektem przekazanym Radzie Stanu wprowadzono jedynie zmianę dotyczącą daty wejścia w życie przepisów. Pozostałe zapisy pozostały bez modyfikacji.
Gabinet minister Anneleen Van Bossuyt, odpowiadając na pytania mediów, przekazał krótkie pisemne oświadczenie. Podkreślono w nim, że opinia Rady Stanu została dokładnie przeanalizowana, a na wszystkie uwagi i obawy udzielono odpowiednich wyjaśnień i uzasadnień. W konsekwencji zdecydowano, że rozporządzenie królewskie nie wymaga zmian.
