We wtorek czterech z pięciu ministrów odpowiedzialnych za politykę społeczną przedstawili przed komisją spraw socjalnych Izby Reprezentantów pakiet działań, które mają zostać wdrożone w najbliższych miesiącach w celu zwalczania nadużyć po stronie przedsiębiorstw i osób prywatnych. Parlamentarna debata szybko pokazała kierunek obrany przez koalicję Arizona – rząd stawia na zdecydowaną ofensywę przeciwko oszustwom społecznym. Praca na czarno, wyłudzenia świadczeń, dumping społeczny czy fikcyjne deklaracje miejsca zamieszkania znalazły się w centrum wzmocnionych, lepiej skoordynowanych i bardziej ustrukturyzowanych działań kontrolnych.
Walka z oszustwami społecznymi jako priorytet finansowy
Pojawia się pytanie, czy walka z nadużyciami społecznymi ma stać się nowym, znaczącym źródłem wpływów do federalnego budżetu. Dotychczasowe wyniki z lat 2024 i 2025 wskazują, że potencjał finansowy takich działań jest realny. Koalicja Arizona podkreśla, że zwalczanie oszustw społecznych jest konieczne, ponieważ uderzają one w finanse publiczne, pogłębiają nierówności między pracownikami i pozbawiają ochrony osoby zatrudnione nielegalnie. Krytycy zwracają jednak uwagę na wyraźną dysproporcję pomiędzy wagą przywiązywaną do tego rodzaju nadużyć a skalą zaangażowania państwa w walkę z oszustwami podatkowymi.
Oszustwa podatkowe na dalszym planie
W przeciwieństwie do nadużyć społecznych, walka z oszustwami podatkowymi nie jest przedmiotem rozbudowanych debat parlamentarnych ani wielodniowych przesłuchań ministrów. Temat ten nie doczekał się również wyraźnego zaplecza politycznego w postaci dedykowanego sekretarza stanu lub ministra, co miało miejsce w poprzednich kadencjach i przynosiło wymierne efekty.
Rząd zapowiedział co prawda powołanie prokuratury finansowej, jednak zaproponowane rozwiązanie ma mieć ograniczony zakres. Zamiast autonomicznej instytucji przewidziano utworzenie wyspecjalizowanej sekcji w ramach prokuratury federalnej, zajmującej się wyłącznie największymi sprawami dotyczącymi poważnych oszustw podatkowych, prania pieniędzy i korupcji. Reforma ta ma zostać przeprowadzona jeszcze w tym roku na podstawie projektu ustawy przygotowanego przez Les Engagés. Zdaniem wielu ekspertów skuteczność takich działań będzie jednak ograniczona bez równoległego wzmocnienia całego systemu – od sędziów śledczych i orzekających, przez urząd zajęć majątkowych, po wyspecjalizowane jednostki policji.
Podwójne standardy w podejściu do nadużyć
Coraz częściej pojawia się zarzut, że rząd stosuje dwa różne podejścia do zwalczania nadużyć finansowych. Z perspektywy finansów publicznych znacznie większe wpływy można by uzyskać, koncentrując się na dużych oszustwach podatkowych, popełnianych przez podmioty dysponujące znacznymi środkami, a nie na drobnych nadużyciach społecznych, których dopuszczają się często osoby balansujące na granicy ubóstwa.
Pojawia się też pytanie, czy zwiększenie presji na zwalczanie oszustw podatkowych nie jest dla koalicji Arizona tematem niewygodnym, postrzeganym jako potencjalnie sprzeczny z narracją o wspieraniu wzrostu gospodarczego. Coraz wyraźniej widać, że nie wszystkie formy nadużyć są traktowane jednakowo, a polityka rządu opiera się na podwójnych standardach.
Eksperci podkreślają, że choć walka z oszustwami społecznymi jest potrzebna i uzasadniona, to jednostronna koncentracja na tym obszarze, przy jednoczesnym ograniczonym zaangażowaniu w zwalczanie poważnych oszustw podatkowych, rodzi pytania o sprawiedliwość i skuteczność polityki fiskalnej nowego rządu federalnego.
