Europejski Urząd Statystyczny opublikował najnowsze dane dotyczące obywateli Ukrainy korzystających z mechanizmu ochrony tymczasowej w Unii Europejskiej. Według stanu na listopad 2025 r. status ten posiadało 4,33 mln osób w państwach członkowskich. W porównaniu z październikiem liczba beneficjentów wzrosła o ponad 30 tys. Największy przyrost odnotowano w Niemczech, gdzie przybyło około 11 tys. osób, oraz w Polsce, gdzie liczba ta zwiększyła się o 3,7 tys.
Niemcy i Polska głównymi krajami przyjmującymi
Z danych Eurostatu wynika, że Niemcy i Polska pozostają krajami, w których przebywa najwięcej Ukraińców objętych ochroną tymczasową. W Niemczech w listopadzie 2025 r. przebywało 1 mln 241 tys. takich osób, co odpowiadało 28,7 procent całkowitej liczby beneficjentów w Unii Europejskiej. Polska zajmuje drugie miejsce z wynikiem 969 tys. osób, czyli 22,4 procent ogółu. Trzecią pozycję zajmują Czechy, gdzie ochroną objęto 393 tys. obywateli Ukrainy, co stanowi 9,1 procent.
Spadek liczby nowych decyzji po wcześniejszym wzroście
Eurostat zwraca uwagę na wyraźną zmianę w dynamice wydawania nowych decyzji o ochronie tymczasowej. W listopadzie 2025 r. miesięczna liczba takich decyzji spadła o 33 procent w porównaniu z wrześniem oraz o 28 procent względem października. Według urzędu statystycznego poziom ten powrócił do wartości sprzed decyzji ukraińskiego rządu z końca sierpnia 2025 r., która umożliwiła mężczyznom w wieku od 18 do 22 lat opuszczanie kraju bez wcześniejszych ograniczeń. Szacuje się, że po wejściu w życie tego dekretu Ukrainę opuściło około 100 tys. młodych mężczyzn.
Podstawa prawna i zakres ochrony
Ochrona dla obywateli Ukrainy opiera się na unijnej dyrektywie z 2001 r. dotyczącej statusu ochrony tymczasowej. Mechanizm ten został uruchomiony decyzją państw członkowskich po rozpoczęciu rosyjskiej agresji na Ukrainę w lutym 2022 r. Jego obowiązywanie zostało przedłużone do marca 2027 r.
Osoby objęte ochroną tymczasową mają prawo do legalnego pobytu oraz podejmowania pracy w krajach Unii Europejskiej bez konieczności uzyskiwania dodatkowych zezwoleń. Przysługuje im również dostęp do zakwaterowania, pomocy społecznej oraz opieki medycznej. Dzieci korzystające z tego statusu mają zagwarantowany dostęp do systemu edukacji na takich samych zasadach jak obywatele państwa przyjmującego.
Zmiany w polskim prawie
W Polsce pomoc dla obywateli Ukrainy regulowana jest specustawą obowiązującą od 2022 r. W grudniu 2025 r. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji przedstawiło projekt ustawy zakładający stopniowe wygaszenie rozwiązań wynikających z tego aktu. W ich miejsce planowane jest wprowadzenie jednolitego systemu ochrony czasowej obejmującego wszystkich cudzoziemców. Kluczowe instrumenty funkcjonujące dotychczas w ramach specustawy mają zostać zachowane i przeniesione do ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony.
