Ondraf, belgijska instytucja odpowiedzialna za gospodarowanie odpadami radioaktywnymi oraz wzbogaconymi materiałami rozszczepialnymi, rozpoczęła ogólnokrajowe konsultacje społeczne poświęcone sposobowi wyboru lokalizacji geologicznego składowiska dla najbardziej niebezpiecznych odpadów jądrowych. Chodzi o odpady wysokoaktywne oraz długożyciowe. Konsultacje potrwają od 7 stycznia do 8 marca i prowadzone są za pośrednictwem platformy internetowej dostępnej na stronie Ondraf. Ich celem nie jest wskazanie konkretnego miejsca, lecz zebranie opinii na temat samej procedury decyzyjnej.
Decyzja o głębokim składowaniu została już podjęta
W 2022 r. rząd belgijski zatwierdził w drodze dekretu królewskiego strategiczną decyzję o głębokim składowaniu najbardziej niebezpiecznych odpadów jądrowych. Zdecydowana większość tych materiałów pochodzi z elektrowni jądrowych i obejmuje zużyte paliwo oraz odpady, które powstaną w przyszłości w trakcie demontażu reaktorów. Do tej pory nie wybrano jednak konkretnej lokalizacji składowiska. Najczęściej wymienianym miejscem pozostaje Mol, gdzie Ondraf prowadzi już podziemne laboratorium badawcze.
Trzystopniowa procedura wyboru lokalizacji
Przedmiotem trwających konsultacji jest projekt nowego dekretu królewskiego, który ma określić zasady wyznaczania miejsca składowania. Ondraf proponuje, aby cały proces przebiegał w trzech kolejnych fazach. Każdy etap ma przewidywać udział społeczeństwa oraz konsultacje z instytucjami zajmującymi się ochroną środowiska, a także z Federalną Agencją Kontroli Nuklearnej. Po zakończeniu każdej fazy wydawany byłby osobny dekret królewski.
W pierwszym etapie Ondraf zamierza zwrócić się do gmin, które chciałyby podjąć dialog na temat ewentualnego składowania odpadów na swoim terenie, a dokładniej – pod powierzchnią gruntów. Ma to być wstępna wymiana informacji, pozwalająca ocenić, czy warunki geologiczne danej gminy nadają się do dalszych analiz. Druga faza obejmie szczegółowe badania eksploracyjne w gminach wybranych do kolejnego etapu, a przygotowane wstępne raporty bezpieczeństwa trafią do oceny Federalnej Agencji Kontroli Nuklearnej. W trzeciej fazie Ondraf opracuje zintegrowany projekt składowiska we współpracy z jedną lub kilkoma wybranymi gminami. Dekret królewski kończący ten etap wskaże ostateczną lokalizację lub lokalizacje, dla których złożony zostanie wniosek o pozwolenie.
Realizacja rozpisana na ponad sto lat
Sam proces wyboru miejsca składowania może potrwać około dziesięciu lat. Budowa, eksploatacja oraz późniejsze zamknięcie obiektu mogą natomiast rozciągnąć się aż do 2135 r. Równolegle, na wszystkich etapach procedury, Ondraf ma analizować rozwiązania alternatywne, takie jak rozwój nowych technologii czy możliwość współdzielenia składowiska z innymi państwami. Nadzór nad całym procesem ma sprawować niezależny gwarant, którego zadaniem będzie monitorowanie przebiegu procedury i zapewnienie jej transparentności.
