Nowy kodeks karny wchodzi w życie – osiem poziomów kar i surowsze sankcje za przemoc w rodzinie

Nowy belgijski kodeks karny zaczął obowiązywać 1 września. Zmienia sposób definiowania i karania czynów zabronionych, kładąc większy nacisk na sprawiedliwość naprawczą zamiast wykluczenia poprzez pozbawienie wolności. Jednocześnie zaostrza sankcje za niektóre czyny, w tym przemoc w rodzinie, terroryzm i ekobójstwo – informuje dziennik L’Echo.

Osiem poziomów kar zamiast dawnej klasyfikacji

W nowym kodeksie znika dotychczasowy podział na zbrodnie, przestępstwa i wykroczenia. Zastępuje go system ośmiu poziomów kar. Pierwszy poziom obejmuje czyny najmniej poważne, takie jak zawarcie małżeństwa religijnego przed ślubem cywilnym. W ich przypadku nie przewiduje się pozbawienia wolności – stosowane będą między innymi grzywny, kary pracy lub konfiskata.

Kara pozbawienia wolności pojawia się dopiero od drugiego poziomu i ma być traktowana jako rozwiązanie ostateczne, stosowane wtedy, gdy żadna kara alternatywna, taka jak dozór czy nadzór elektroniczny, nie jest możliwa. Minimalny wymiar pozbawienia wolności wzrasta z jednego miesiąca do sześciu miesięcy. Ósmy poziom odpowiada natomiast karze dożywotniego pozbawienia wolności.

Na każdym poziomie wymiar kary może zostać obniżony ze względu na okoliczności łagodzące, natomiast okoliczności obciążające będą mogły prowadzić do jej podwyższenia.

Przebudowane słownictwo prawne

Do kodeksu wprowadzono nowe pojęcia, część dotychczasowych określeń zniknęła, a inne otrzymały nowe znaczenie lub szerszy zakres. Dotychczasowe „umyślne pobicie i uszkodzenie ciała” zastąpiono pojęciem „aktów przemocy”, obejmującym również przemoc psychiczną.

„Wandalizm” oznacza zniszczenie, uszkodzenie lub uczynienie rzeczy bezużyteczną, a także wykonanie niepożądanego graffiti. „Pozbawienie wolności” odnosi się do uwięzienia i bezprawnego zatrzymania, natomiast „nękanie” obejmuje również nękanie z wykorzystaniem środków elektronicznych.

W nowym kodeksie pojawiają się między innymi przekroczenie granic obrony koniecznej, sprzedaż dziecka, przemyt ludzi, wykorzystywanie lokatorów przez nieuczciwych wynajmujących, określane jako marchands de sommeil, oraz pranie pieniędzy.

Pojęcie „zbrodni” będzie od tej pory odnosić się do zbrodni prawa międzynarodowego. „Sprawami kryminalnymi” pozostają natomiast czyny rozpoznawane przez sąd przysięgłych, przede wszystkim zabójstwa i morderstwa. Znikają także dawne określenia różnych form kary – pozostaje jedno pojęcie pozbawienia wolności. Kodeks nie mówi już również o współsprawcach, lecz o „sprawcach” i „uczestnikach”.

Doprecyzowano lub zdefiniowano ponadto niektóre terminy, w tym „osobę w sytuacji szczególnej podatności”, „groźbę”, „partnera” oraz „noc”, rozumianą jako okres między godz. 21.00 a 5.00.

Nowe rodzaje sankcji

Sędziowie będą mogli orzekać nowe rodzaje kar, takie jak kara pieniężna, zakaz wykonywania zawodu, utrata prawa do kierowania pojazdami czy zakaz pobytu, przebywania w określonym miejscu albo kontaktowania się z konkretnymi osobami.

W przypadku osób prawnych wprowadzono również karę świadczenia na rzecz społeczności.

Zaostrzenie kar za przemoc i terroryzm

Surowiej karane będą przemoc w rodzinie, przemoc wobec osób wykonujących ważne funkcje społeczne, takich jak policjanci, lekarze czy nauczyciele, a także terroryzm. Zaostrzone przepisy dotyczące poważnych przestępstw seksualnych, w tym gwałtu, które obowiązywały już wcześniej, zostały obecnie włączone do kodeksu karnego.

Ekobójstwo, zabójstwo drogowe i motyw dyskryminacyjny

Pojęcie zbrodni ekobójstwa pozwala skazać za bezprawny czyn popełniony umyślnie, który powoduje poważne, rozległe i długotrwałe szkody w środowisku. Przepis mógłby znaleźć zastosowanie na przykład w przypadku wycieku ropy w Morzu Północnym.

Kwalifikowane zabójstwo w ruchu drogowym przewiduje karę czwartego poziomu za spowodowanie śmierci wskutek poważnego braku ostrożności lub przewidywania, jeśli występuje dodatkowa okoliczność obciążająca. Może nią być przejazd na czerwonym świetle, korzystanie z telefonu trzymanego w ręku, znaczne przekroczenie prędkości, brak prawa jazdy lub prowadzenie w stanie nietrzeźwości.

Zabójstwo z motywem dyskryminacyjnym może być związane między innymi z płcią ofiary, co obejmuje również kobietobójstwo. W kodeksie pojawia się ponadto zabójstwo w rodzinie.

Jeśli doświadczasz przemocy lub znajdujesz się w trudnej sytuacji, pomoc jest dostępna. W Belgii można skontaktować się z bezpłatną linią wsparcia 1712, działającą w sprawach przemocy.