Ukraina głównym odbiorcą flamandzkiego eksportu podwójnego zastosowania – połowa zezwoleń dotyczy zastosowań wojskowych

W ubiegłym roku Ukraina stała się najważniejszym kierunkiem flamandzkiego eksportu towarów podwójnego zastosowania, czyli produktów opracowanych przede wszystkim do celów cywilnych, które mogą być wykorzystywane również w zastosowaniach wojskowych. Ponad połowa wartości eksportu objętego zezwoleniami była przeznaczona do wykorzystania w sektorze obronnym. Tak wynika z nowej analizy Flamandzkiego Instytutu Pokoju (Vlaams Vredesinstituut).

Więcej zezwoleń, wartość niemal bez zmian

W 2025 r. rząd flamandzki wydał 278 indywidualnych zezwoleń na ostateczny eksport towarów podwójnego zastosowania poza Unię Europejską. Łączna wartość tych zezwoleń wyniosła 117,5 miliona euro. Było ich więcej niż rok wcześniej, kiedy przyznano 221 indywidualnych zezwoleń, jednak sama wartość eksportu pozostała niemal na tym samym poziomie.

Największym odbiorcą była Ukraina, na którą przypadło 25,4 miliona euro w ramach 28 zezwoleń. Znaczna część dotyczyła kamer termowizyjnych oraz innych technologii przeznaczonych dla ukraińskiego przemysłu obronnego. „Ta liczba ilustruje szerszą zmianę, w ramach której flamandzka technologia w coraz większym stopniu wspiera zdolności obronne Ukrainy” – zauważa badacz instytutu Diederik Cops.

Wyraźna zmiana przeznaczenia towarów

Wyraźnie zmieniło się również końcowe zastosowanie flamandzkiego eksportu podwójnego zastosowania. W 2025 r. towary o wartości 64,1 miliona euro objęte zezwoleniami były przeznaczone dla sił zbrojnych, przemysłu związanego z obronnością albo odbiorców wykorzystujących je zarówno do celów cywilnych, jak i wojskowych. Odpowiadało to połowie całkowitej wartości objętej zezwoleniami, podczas gdy rok wcześniej udział ten wynosił około 3 procent.

Jednocześnie wyraźnie zmniejszył się udział przemysłu cywilnego. W 2024 r. odpowiadał on za 92 procent wartości eksportu objętego zezwoleniami, natomiast w 2025 r. jego udział spadł do 41 procent.

Ostrzeżenie przed przenikaniem technologii

Diederik Cops zwraca jednocześnie uwagę na zagrożenia wynikające z coraz silniejszego przenikania się technologii cywilnych i wojskowych. Jako przykład wskazuje niedawne wykrycie modułu firmy Nvidia w rosyjskim pocisku manewrującym. Zdaniem badacza dla regionu o tak zaawansowanym profilu technologicznym jak Flandria kluczowe znaczenie mają skuteczna kontrola eksportu, jasne wytyczne, przejrzyste procedury oraz rzetelna wiedza o klientach, partnerach i odbiorcach końcowych.

Zwiększona czujność nie jest przy tym luksusem. W 2025 r. rząd flamandzki odmówił wydania siedmiu indywidualnych zezwoleń eksportowych. Sześć odmów było związanych z ryzykiem, że towary – bezpośrednio albo za pośrednictwem państw trzecich – trafią do Rosji lub rosyjskich systemów wojskowych. Siódme zezwolenie, dotyczące eksportu do Izraela, nie zostało wydane z powodu braku wystarczającej pewności, że towary będą wykorzystywane wyłącznie do celów cywilnych. Same flamandzkie przedsiębiorstwa wstrzymały ponadto 22 transakcje z powodu możliwych nieprawidłowości.