Nowe unijne przepisy o odpadach opakowaniowych – Belgia może stanąć przed obowiązkiem wprowadzenia kaucji

W życie weszło nowe europejskie rozporządzenie dotyczące opakowań i odpadów opakowaniowych, co ponownie wywołało pytanie, czy Belgia będzie musiała wprowadzić obowiązkowy system kaucyjny na plastikowe butelki i puszki. Rozporządzenie w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (PPWR) obowiązuje od 12 sierpnia i zastępuje unijną dyrektywę sprzed trzech dekad. Wśród przepisów, które zaczęły obowiązywać od razu, znalazły się zakaz stosowania substancji toksycznych, takich jak PFAS, w opakowaniach do żywności oraz zaostrzone normy dotyczące możliwości recyklingu opakowań.

Ponieważ jest to rozporządzenie, a nie dyrektywa, jego przepisy stosuje się bezpośrednio wobec producentów i nie wymagają one przyjmowania przez państwa członkowskie dodatkowych przepisów krajowych. Najważniejsza zmiana z punktu widzenia konsumentów zacznie jednak obowiązywać dopiero za trzy lata.

Cel na 2029 r. i system kaucyjny

Do 1 stycznia 2029 r. państwa członkowskie mają selektywnie zbierać co najmniej 90 procent jednorazowych butelek plastikowych i metalowych puszek o pojemności poniżej trzech litrów. Aby osiągnąć ten poziom, artykuł 50 rozporządzenia przewiduje wprowadzenie przez poszczególne kraje systemu kaucyjnego.

Kupujący płaciliby przy kasie niewielką dodatkową kwotę, zazwyczaj około 0,10 lub 0,25 euro, którą odzyskiwaliby po zwrocie pustego opakowania. Jak wyjaśniła w rozmowie z dziennikiem L’Avenir specjalistka prawa ochrony środowiska prof. Delphine Misonne z UCLouvain, system ten działa bezpośrednio na etapie wprowadzania produktu na rynek, a nie jako zwykła premia wypłacana za zwrot opakowania.

Niebieskie worki i problem z puszkami

Belgia opiera obecny system zbiórki w dużej mierze na niebieskich workach – PMD po niderlandzku i PMC po francusku. W tym modelu mieszkańcy nie płacą z góry dodatkowej opłaty za opakowanie. Według szacunków organizacji Fost Plus, odpowiadającej za zbiórkę i recykling opakowań, w ten sposób zbieranych jest już 80 procent plastikowych butelek.

Większym problemem pozostają jednak puszki. Prawidłowo segregowanych jest jedynie 65 procent metalowych opakowań po napojach. Konsumenci często kupują je poza domem, a następnie szybko wyrzucają w niewłaściwy sposób.

Fost Plus wskazuje właśnie na przyzwyczajenia konsumentów jako główną przeszkodę w zwiększeniu poziomu zbiórki aluminium. „Są zazwyczaj kupowane poza domem i w drodze, opróżniane za jednym razem i wyrzucane tak szybko, jak to możliwe” – podkreśliła organizacja.

Możliwe odstępstwo od obowiązku

Belgia nadal ma możliwość uniknięcia obowiązku wprowadzenia systemu kaucyjnego. Unijne przepisy przewidują bowiem wyjątki dla państw, które potrafią wykazać, że już osiągają wysoki poziom selektywnej zbiórki. Jeśli państwo członkowskie osiągnie w 2026 r. poziom 80 procent i przedstawi wiarygodną strategię dojścia do 90 procent do 2029 r., Komisja Europejska może przyznać mu odstępstwo.