Belgia na szarym końcu Europy pod względem akceptacji gotówki – płaci nią coraz mniej sklepów

Tylko 81 procent małych i średnich przedsiębiorstw w Belgii deklaruje, że przyjmuje płatności gotówką, mimo że od 2024 r. obowiązuje w tej sprawie jednoznaczny wymóg ustawowy. Tak wynika z najnowszego raportu Europejskiego Banku Centralnego (EBC), poświęconego wykorzystaniu gotówki przez przedsiębiorstwa w strefie euro. Belgijski wynik należy do najniższych w całej strefie euro, a jednocześnie oznacza największy spadek odnotowany w ciągu ostatnich dwóch lat.

Średnia dla całej strefy euro wynosi 92 procent. Belgia zajmuje przedostatnie miejsce, wyprzedzając jedynie Cypr, gdzie gotówkę przyjmuje 76 procent badanych firm. Na drugim końcu zestawienia znajdują się Grecja i Włochy, w których wskaźnik ten sięga 99 procent.

Skala zmiany jest szczególnie widoczna w porównaniu z poprzednim badaniem EBC z 2024 r. Wówczas płatności gotówkowe akceptowało jeszcze 91 procent belgijskich przedsiębiorstw objętych badaniem. Spadek o 10 punktów procentowych jest największy spośród wszystkich krajów strefy euro.

Największy odwrót w gastronomii

Najwyraźniejszy spadek widać w wybranych sektorach. EBC wskazuje, że w ciągu dwóch lat odsetek restauracji i kawiarni w Belgii przyjmujących gotówkę zmniejszył się z 96 do 80 procent. W handlu detalicznym udział firm akceptujących tę formę płatności spadł natomiast z 89 do 83 procent.

Belgijska próba badawcza obejmowała 409 przedsiębiorstw działających m.in. w handlu detalicznym, sektorze horeca, branży rozrywkowej i innych dziedzinach. Z odpowiedzi wynika, że firmy w dużej mierze świadomie odchodzą od gotówki. Zaledwie 3 procent badanych deklaruje, że preferuje właśnie ten sposób płatności, podczas gdy 40 procent wybiera karty debetowe. Może to mieć związek z niskimi opłatami transakcyjnymi w systemie Bancontact. Kolejne 29 procent przedsiębiorstw nie wskazuje żadnej preferowanej formy płatności.

Raport nie przedstawia osobno powodów odmowy przyjmowania gotówki w Belgii, ale zawiera odpowiedzi z całej strefy euro. Wśród najczęściej wymienianych przyczyn znalazły się niewielkie zainteresowanie klientów płatnościami gotówkowymi, trudności związane z wpłacaniem i podejmowaniem gotówki, zagrożenia dotyczące bezpieczeństwa i kradzieży, a także konieczność utrzymywania odpowiedniej liczby monet potrzebnych do wydawania reszty.

Systematyczna odmowa to wykroczenie

Niski poziom akceptacji gotówki w Belgii zwraca uwagę również dlatego, że od 2024 r. jej przyjmowanie jest wyraźnym obowiązkiem w przypadku transakcji poniżej 3 000 euro, dokonywanych przy fizycznej obecności konsumenta i przedsiębiorcy. Dwa lata wcześniej wprowadzono natomiast obowiązek zapewnienia klientom możliwości skorzystania z elektronicznego środka płatniczego.

Oznacza to, że niemal co piąty belgijski sprzedawca objęty badaniem EBC deklaruje, iż nie przyjmuje gotówki, mimo że w takich sytuacjach obowiązujące przepisy nakazują jej akceptację.

Prawo przewiduje jednak kilka wyjątków. Jak przypomina federalne ministerstwo gospodarki SPF/FOD Économie, przedsiębiorca może odmówić przyjęcia banknotu, jeśli jego nominał jest nieproporcjonalnie wysoki w stosunku do wartości transakcji. Może także nie przyjąć płatności składającej się z więcej niż 50 monet. Dopuszczalna jest również odmowa przyjęcia gotówki „z tymczasowych i wyjątkowych względów bezpieczeństwa”, pod warunkiem że klient został o tym wcześniej poinformowany w jasny sposób. Systematyczne odmawianie płatności gotówką pozostaje natomiast wykroczeniem.

Kary stosowane rzadko

W praktyce naruszenia tych zasad rzadko prowadzą do nałożenia sankcji. Jak informował w ubiegłym roku portal Brussels Times, przedsiębiorstwa zgłaszane przez mieszkańców za pośrednictwem portalu Consumerconnect otrzymują najpierw kilka ostrzeżeń, zanim grozi im grzywna. W 2024 r. zarejestrowano już kilkaset takich zgłoszeń – zarówno dotyczących odmowy przyjęcia gotówki, jak i braku możliwości dokonania płatności elektronicznej.