Komisja Europejska podsumowuje dekadę filaru praw socjalnych – drożyzna, nierówności i sztuczna inteligencja największymi wyzwaniami

Komisja Europejska przedstawiła w środę podsumowanie wdrażania Europejskiego filaru praw socjalnych oraz zapowiedziała kolejne działania w obszarze polityki społecznej. Za najważniejsze wyzwania uznała rosnące koszty życia, utrzymujące się nierówności i zmiany na rynku pracy wywołane rozwojem sztucznej inteligencji. Dokument przyjęty w 2017 r. i uzupełniony planem działania w 2021 r. wyznacza kierunki polityki Unii Europejskiej dotyczącej równości, dostępu do zatrudnienia, ochrony socjalnej i włączenia społecznego. W związku ze zbliżającą się dziesiątą rocznicą jego przyjęcia Komisja oceniła dotychczasowe rezultaty i przedstawiła dalsze zamierzenia.

Co udało się osiągnąć

Polityka społeczna należy do kompetencji dzielonych między Unię Europejską a państwa członkowskie, dlatego możliwości stanowienia prawa przez instytucje unijne pozostają w tej dziedzinie ograniczone. Za pośrednictwem filaru praw socjalnych udało się jednak wprowadzić wiele rozwiązań obowiązujących na poziomie europejskim.

Do najważniejszych należy dyrektywa o adekwatnych wynagrodzeniach minimalnych, przyjęta w 2022 r., a także dyrektywa o jawności wynagrodzeń. Drugi z tych aktów, uchwalony w 2023 r., nadal nie został przeniesiony do belgijskiego prawa. Obie regulacje mają służyć podnoszeniu standardów socjalnych pracowników w całej Unii Europejskiej.

Jednym z głównych celów europejskiej polityki społecznej pozostaje ograniczanie ubóstwa. W latach 2019-2025 liczba osób zagrożonych ubóstwem lub wykluczeniem społecznym zmniejszyła się o około 3,5 miliona. Unia Europejska zakłada, że do 2030 r. liczba ta spadnie łącznie o 15 milionów osób.

Zapowiedziane działania

W sprawach społecznych Komisja Europejska pełni przede wszystkim funkcję koordynacyjną i wyznacza ogólne ramy działania. W związku z tym uruchamia liczne konsultacje i analizy dotyczące najważniejszych problemów oraz możliwych sposobów ich rozwiązania. Wśród kilkunastu zapowiedzianych inicjatyw znalazło się powołanie grupy ekspertów, która będzie prognozować wpływ rozwoju sztucznej inteligencji na zatrudnienie i proponować zmiany pozwalające dostosować rynek pracy do nowych warunków.

Komisja zobowiązała się również do wspierania małych i średnich przedsiębiorstw przy wdrażaniu dyrektywy o jawności wynagrodzeń. Zapowiedziała ponadto przygotowanie wskaźników nierówności społeczno-ekonomicznych oraz przedstawienie dobrych praktyk dotyczących bardziej otwartych procesów rekrutacyjnych.

Do końca roku Komisja zamierza także przedstawić propozycję przepisów dotyczących wysokiej jakości miejsc pracy, które mają wzmocnić prawa pracowników i ograniczyć nadużycia. Podobne działania są przygotowywane w zakresie dostępnego cenowo mieszkalnictwa. Planowany projekt ma wyznaczyć państwom członkowskim ramy postępowania służące zmniejszeniu presji na lokalnych rynkach mieszkaniowych.