Gwałtowny wzrost liczby gminnych mandatów administracyjnych w Belgii

Gminne mandaty administracyjne (SAC/GAS) stały się jednym z kluczowych narzędzi wykorzystywanych przez gminy w Belgii do reagowania na drobne naruszenia porządku publicznego. Z pięcioletniego raportu Federalnego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych (SPF Intérieur/FOD Binnenlandse Zaken) wynika, że liczba nakładanych kar systematycznie rośnie. Trend ten może się jeszcze nasilić po wejściu w życie zmian w kodeksie karnym, planowanym na wrzesień 2026 r. Reforma miała pierwotnie obowiązywać od 8 kwietnia, jednak termin przesunięto, aby ułatwić wdrożenie nowych przepisów. Część zmian wzmocni rolę gmin, szczególnie w zakresie karania za nocny hałas, który dotychczas nie był w pełni uregulowany w kodeksie karnym.

Niemal wszystkie gminy korzystają z SAC/GAS

Z danych Federalnego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych wynika, że niemal wszystkie gminy w Belgii stosują obecnie system mandatów administracyjnych w odpowiedzi na lokalne uciążliwości. W latach 2020-2025 nałożono w ten sposób ponad 5,18 mln mandatów, między innymi za naruszenia związane z zatrzymywaniem pojazdów, parkowaniem czy nieprzestrzeganiem znaków drogowych. Mechanizm ten znacząco upraszcza procedury, ponieważ pozwala rozpatrywać wykroczenia bez konieczności kierowania spraw do sądu karnego.

Szeroki zakres zastosowania

Jedną z głównych zalet systemu SAC/GAS jest jego szerokie zastosowanie. Obejmuje on zarówno wykroczenia parkingowe – zdecydowanie najczęściej karaną kategorię w ostatnich latach – jak i nielegalne składowanie odpadów, drobne akty wandalizmu czy uciążliwości związane z hałasem. SPF/FOD Intérieur wskazuje przy tym na wyraźny wzrost liczby mandatów związanych z parkowaniem. Dzięki temu narzędziu władze lokalne mogą szybko reagować na sytuacje zakłócające porządek publiczny lub obniżające jakość życia mieszkańców.

Limity grzywien i miejsce na mediację

Maksymalna wysokość gminnych mandatów administracyjnych wynosi 500 euro w przypadku osób pełnoletnich. Przepisy przewidują także możliwość zastosowania mediacji, co daje większą elastyczność w rozwiązywaniu sporów. Z raportu wynika również, że osoby niepełnoletnie są karane stosunkowo rzadko, mimo że przepisy dopuszczają taką możliwość. Mandaty wobec nieletnich stanowią jedynie 0,9 procent wszystkich grzywien ujętych w statystykach.

Ogólnokrajowe badanie z udziałem wszystkich gmin Brukseli

Analiza została przeprowadzona w formie ankiety skierowanej do wszystkich belgijskich gmin, na którą odpowiedziało 450 z nich. W badaniu ogólnokrajowym uczestniczyły wszystkie gminy regionu stołecznego Brukseli.