Strefa niskiej emisji w Brukseli pod ostrzałem – awarie kamer i nierówne traktowanie kierowców

Partia N-VA krytykuje funkcjonowanie strefy niskiej emisji (LEZ – low emission zone) w Regionie Stołecznym Brukseli, zarzucając władzom „dyskryminację” kierowców z Belgii wobec użytkowników pojazdów z zagranicy. Według ustaleń ugrupowania niemal jedna czwarta kamer kontrolnych nie działa, a sankcje za naruszenia przepisów wciąż nie są faktycznie egzekwowane. System ma jednak zostać zmieniony.

W okresie od 1 stycznia do 1 marca 2026 r. wykryto blisko 70 000 pojazdów niespełniających aktualnych norm obowiązujących w brukselskiej LEZ – chodzi o samochody z silnikami diesla normy Euro 5 oraz benzynowe normy Euro 2. Właściciele tych pojazdów otrzymali jedynie ostrzeżenia, ponieważ system kar nie został jeszcze w pełni wdrożony.

Zarzut dyskryminacji kierowców belgijskich

Dane przekazane deputowanemu N-VA Mathiasowi Vanden Borre przez brukselską sekretarz stanu ds. środowiska Ans Persoons (Vooruit) – w jego ocenie – nie wskazują, by problem był mniej poważny, niż zakładano. Spośród 68 776 wykrytych pojazdów tylko 31 procent było zarejestrowanych w Brukseli, 43 procent we Flandrii, a 26 procent w Walonii.

Zdaniem polityka liczby te mogą świadczyć o nierównym traktowaniu użytkowników dróg. Jak argumentuje, pojazdy z zagranicy w dużej mierze unikają kontroli, podczas gdy kierowcy mieszkający w Belgii są realnie narażeni na sankcje. Określa tę sytuację jako niesprawiedliwą.

Niedoskonały system ANPR

Z przekazanych informacji wynika, że około 5 procent pojazdów poruszających się codziennie po Brukseli ma zagraniczne tablice rejestracyjne. Brak technicznego połączenia między systemem kamer ANPR (automatycznego rozpoznawania tablic rejestracyjnych) a zagranicznymi bazami danych uniemożliwia skuteczne sprawdzanie, czy takie pojazdy są prawidłowo zarejestrowane i spełniają wymogi LEZ.

Vanden Borre zwraca również uwagę na stan infrastruktury. Spośród 447 kamer ANPR zainstalowanych w regionie, w tym 361 przeznaczonych do obsługi strefy niskiej emisji, jedynie 274 są aktywne. Oznacza to, że około jedna czwarta urządzeń nie funkcjonuje. W jego opinii sytuacja ta pokazuje, że wdrażanie polityki regionalnej odbywa się bez zapewnienia jej pełnej skuteczności. Ostatnie zaostrzenie przepisów nadal budzi wątpliwości, a system wykazuje istotne braki – część pojazdów nie jest rejestrowana, a infrastruktura pozostaje częściowo niesprawna.

Sankcje odraczane i modyfikowane

Kwestia kar od dłuższego czasu wywołuje kontrowersje wokół brukselskiej LEZ. W ubiegłym roku parlament Regionu Stołecznego Brukseli zdecydował o przesunięciu zakazów planowanych na 2026 r. na rok 2027. Decyzja ta została jednak uchylona przez Trybunał Konstytucyjny, który przypomniał o nadrzędnym znaczeniu prawa do zdrowia i czystego środowiska. W efekcie od 1 stycznia 2026 r. zakazane pojazdy ponownie nie mogą poruszać się po regionie.

Standardowy trzymiesięczny okres tolerancji dotyczący nakładania kar był najpierw przedłużony bezterminowo, następnie skrócony do 7 czerwca, a ostatecznie wyznaczono jego zakończenie na 1 lipca – jak zapowiedział minister budżetu Dirk De Smedt (Anders, wcześniej Open VLD). Tym razem termin ma zostać dotrzymany, choć wśród partii tworzących większość rządzącą nadal trwają rozmowy nad ostatecznym kształtem systemu grzywien.

Zgodnie z deklaracją polityki regionalnej planowane jest dostosowanie sankcji tak, aby uniknąć nieproporcjonalnych kar i zwiększyć akceptację społeczną dla LEZ. Wśród rozważanych rozwiązań znajduje się roczny abonament w wysokości 350 euro (z coroczną indeksacją), preferencyjna stawka socjalna na poziomie 200 euro oraz miesięczna opłata w wysokości 80 euro.

Sekretarz stanu Ans Persoons wyraziła nadzieję, że nowy system abonamentowy zostanie wdrożony od 1 stycznia 2027 r. Aby było to możliwe, projekt musi wrócić pod obrady rządu jeszcze przed wakacjami.