Federalne Ministerstwo Gospodarki wskazuje bariery konkurencyjności belgijskiej gospodarki

Federalne Ministerstwo Gospodarki SPF/FOD Economie opublikowało pierwszą edycję raportu Belgian Competitiveness Overview – narzędzia, które według wicepremiera i ministra gospodarki Davida Clarinvala (MR) ma umożliwić ocenę działań podejmowanych oraz planowanych przez rząd. Dokument pokazuje, że w 2024 r. belgijski eksport spadł o 4 procent, czyli bardziej niż globalna wymiana handlowa, która zmniejszyła się o 3 procent. W efekcie Belgia, z udziałem rynkowym na poziomie 1,8 procent, spadła na 19. miejsce w światowym rankingu eksporterów.

Belgia za sąsiadami w rankingu eksporterów

Raport wskazuje, że belgijski eksport traci na znaczeniu w porównaniu z krajami sąsiednimi. Francja osiąga udział rynkowy na poziomie 3 procent, Holandia 3,3 procent, a Niemcy – 7,7 procent. W przypadku Niemiec spadek udziału w rynku był jednak bardziej widoczny w perspektywie ostatnich pięciu lat.

Tylko nieliczne państwa zwiększyły swój udział w światowym handlu. Wśród nich dominują Chiny, a w mniejszym stopniu także Polska, Tajwan i Brazylia.

Koszty pracy i niska dynamika produktywności

Raport przypomina o znanych od lat barierach konkurencyjności. Jedną z nich są wysokie koszty pracy, które jednak stają się problemem głównie ze względu na bardzo niską dynamikę wzrostu produktywności. W latach 2015 – 2024 wynosiła ona zaledwie około 0,5 procent rocznie.

Autorzy raportu podkreślają, że wynagrodzenia nie są jedynym czynnikiem ograniczającym konkurencyjność. Udział produktów wysokich technologii w belgijskim eksporcie wynosi 15 procent i pozostaje niższy niż u głównych partnerów handlowych. Dla porównania Niemcy osiągają 20 procent, a Holandia i Francja po 17 procent. Taka sytuacja utrzymuje się od dłuższego czasu, mimo niewielkiego wzrostu w 2024 r.

Niedobór specjalistów w naukach ścisłych i technicznych

Belgia kształci również mniej absolwentów kierunków STEM, obejmujących nauki ścisłe, technologię, inżynierię i matematykę. W 2023 r. liczba takich absolwentów wyniosła 17,2 na 1 000 mieszkańców w wieku od 20 do 29 lat, podczas gdy średnia dla trzech sąsiednich krajów sięgała 22,6.

Choć Belgia przeznacza relatywnie wysokie środki na badania i rozwój, wydatki te są skoncentrowane w niewielkiej liczbie sektorów. Szczególnie dotyczy to branży farmaceutycznej, w dużej mierze zdominowanej przez międzynarodowe koncerny, głównie ze Stanów Zjednoczonych. Sektor ten znajduje się obecnie pod presją zmian w polityce handlowej oraz zapowiedzi relokacji produkcji.

Wyższe koszty energii jako strukturalna słabość

Raport na 2025 r. zwraca również uwagę na wyższe koszty energii w porównaniu z krajami sąsiednimi. Wynika to między innymi ze struktury belgijskiego przemysłu, który w dużym stopniu opiera się na sektorach energochłonnych, takich jak rafinacja ropy naftowej, przemysł chemiczny oraz produkcja cementu i betonu.

Stanowi to istotne wyzwanie w obliczu wahań cen energii, takich jak te obserwowane w 2022 r. oraz obecnie. Wysokie koszty energii mogą dodatkowo wzrosnąć wraz z postępującą transformacją energetyczną i przewidywanym wzrostem cen paliw kopalnych.