Na Schaerbeek policja kosztuje 380 euro na mieszkańca – były burmistrz mówi o niedofinansowaniu i nierównościach

W tym tygodniu gminy należące do strefy policji Północ (zone de police Nord) przyjęły budżet przeznaczony na funkcjonowanie policji. Choć dotacje ze strony gmin wzrosły o kolejne 2 procent, strefa zmuszona jest jednocześnie zredukować zatrudnienie o 25 etatów, mimo rosnącej liczby mieszkańców. Bernard Clerfayt, były burmistrz Schaerbeek, obecnie radny gminny i członek rady policji, ostrzega, że sytuacja staje się coraz trudniejsza i dotyczy wszystkich gmin w regionie.

Gminy ponoszą lwią część kosztów

Finansowanie stref policji opiera się głównie na środkach gminnych, uzupełnianych przez dotacje federalne i regionalne. Podczas gdy wkład gmin rośnie średnio o 2 procent rocznie, udział rządu federalnego pozostaje niezmienny. W rezultacie gminy w Regionie Brukselskim pokrywają średnio 67 procent kosztów funkcjonowania policji, podczas gdy średnia krajowa wynosi mniej niż 50 procent.

Podział finansowania opiera się na tak zwanej normie KUL, która – zdaniem Clerfayta – jest dziś przestarzała i niekorzystna dla gmin. Na Schaerbeek sytuacja jest szczególnie widoczna: koszty policji sięgają tam 380 euro na mieszkańca, co plasuje gminę wśród najdroższych pod tym względem. Jednocześnie to właśnie Schaerbeek od lat rozwija model policji sąsiedzkiej.

Dane z 1999 r. wciąż decydują o finansowaniu

Kluczowym problemem normy KUL jest fakt, że opiera się ona na danych sprzed ponad dwóch dekad. Wysokość dotacji federalnych wyliczana jest na podstawie liczby mieszkańców oraz przestępstw odnotowanych w 1999 r. Na tej podstawie określa się zarówno zapotrzebowanie kadrowe, jak i poziom finansowania.

Jak podkreśla Clerfayt, od 25 lat dane te nie zostały zaktualizowane, mimo znaczących zmian demograficznych. Populacja wielu gmin, zwłaszcza miejskich, wyraźnie wzrosła. Schaerbeek liczyło około 102 000 mieszkańców w 2000 r., a obecnie przekracza 130 000. Wzrost o około 30 procent nie został jednak odzwierciedlony w liczbie funkcjonariuszy.

Brakujące środki gminy muszą pokrywać z własnych budżetów, uzależniając poziom wydatków od średnich dochodów mieszkańców. Około 90 procent kosztów funkcjonowania policji stanowią wynagrodzenia, które dodatkowo rosną wraz z kolejnymi indeksacjami. Pozostałe wydatki obejmują m.in. czynsze, paliwo oraz koszty telekomunikacyjne.

Coraz mniej policjantów na ulicach

W praktyce jedynym sposobem ograniczania wydatków pozostaje redukcja zatrudnienia. Na Schaerbeek szacowana liczba funkcjonariuszy potrzebnych do prawidłowego funkcjonowania wynosiła w 2023 r. 1 118 etatów. Budżet na 2025 r. pozwalał na sfinansowanie 968 etatów, natomiast w 2026 r. liczba ta spadła do 942.

Na dzień 1 stycznia 2026 r. w strefie zatrudnionych było 985 osób, jednak realnie dostępnych do pracy pozostawało jedynie 870 funkcjonariuszy.

Nierówności między gminami miejskimi a wiejskimi

Bernard Clerfayt zwraca także uwagę na pogłębiające się różnice między gminami miejskimi i wiejskimi. Brak dostosowania dotacji federalnych do zmian demograficznych sprawia, że gminy muszą zwiększać własny wkład. W dużych ośrodkach miejskich, gdzie dochody mieszkańców są często niższe, zapotrzebowanie na policję jest większe, co prowadzi do wyższych obciążeń podatkowych i tworzy błędne koło.

Z analizy banku Belfius wynika, że w 2024 r. średnia dotacja gminna na policję w Belgii wyniosła 182 euro na mieszkańca. Na Schaerbeek kwota ta przekracza 380 euro, czyli ponad dwukrotnie więcej. W gminach brukselskich – poza miastem Bruksela – udział gmin w finansowaniu policji sięga 67 procent, podczas gdy w pozostałych częściach kraju nie przekracza 50 procent.

Analiza wskazuje również na skalę wyzwań w Brukseli. Przeciętna strefa policji w kraju obejmuje około 50 000 mieszkańców. Tymczasem strefa Schaerbeek-Saint-Josse-Evere liczy ponad 201 000 mieszkańców na powierzchni 14,30 km². Z kolei strefa Bruksela-Stolica-Ixelles obsługuje w ciągu dnia nawet 1,2 miliona osób, dysponując 2 675 funkcjonariuszami. Strefa Bruksela-Zachód, obejmująca m.in. Molenbeek, Jette, Ganshoren, Berchem-Sainte-Agathe i Koekelberg, skupia 223 000 mieszkańców i zatrudnia blisko 1 000 pracowników, z czego około 80 procent stanowi personel operacyjny.