Przyjmowanie uchodźców: kolejna porażka prawna minister Van Bossuyt

Rada Stanu w piątek 27 marca 2026 r. w trybie pilnym zawiesiła nowe wytyczne minister ds. azylu i migracji Anneleen Van Bossuyt. Przewidywały one odmowę przyjmowania osób ubiegających się o ochronę międzynarodową, które uzyskały już status ochrony w innym państwie Unii Europejskiej. To kolejna niekorzystna decyzja dla szefowej resortu w sprawie tzw. statusów M. Pod koniec lutego Trybunał Konstytucyjny zawiesił bowiem przepis ustawowy stanowiący podstawę tej samej polityki. Minister zapowiadała wówczas kontynuowanie działań w oparciu o inne rozwiązania prawne – to właśnie te nowe podstawy zostały teraz zakwestionowane przez najwyższą instancję administracyjną.

Ryzyko skrajnego ubóstwa

W uzasadnieniu Rada Stanu wskazała, że wdrożenie decyzji minister mogłoby natychmiast narazić objęte nią osoby na skrajne ubóstwo, w tym na brak dachu nad głową. Właśnie powaga tych konsekwencji przesądziła o zastosowaniu trybu nadzwyczajnego.

Pełnomocnicy skarżących, w tym Ordre des barreaux francophones et germanophone oraz liczne organizacje pozarządowe działające na rzecz praw cudzoziemców, podkreślili, że decyzja sądu potwierdza ich dotychczasowe stanowisko. Od miesięcy wskazywali oni, że polityka wobec osób posiadających status M pozostaje sprzeczna z prawem – niezależnie od tego, czy opiera się na wytycznych z 2024 r., przepisach z 2025 r. zawieszonych przez Trybunał Konstytucyjny, czy też na nowych interpretacjach prawnych przedstawianych przez minister.

Van Bossuyt nie zmienia stanowiska

Sama minister prezentuje jednak odmienną interpretację orzeczenia. Jej zdaniem Rada Stanu nie zakwestionowała samej podstawy prawnej, lecz wskazała jedynie na potrzebę dokładniejszego uzasadniania indywidualnych decyzji administracyjnych. Van Bossuyt zapowiedziała szczegółową analizę wyroku oraz współpracę z podległymi jej służbami w celu dostosowania praktyk Fedasil do warunków określonych przez sąd.

W samej agencji Fedasil sytuacja pozostaje jednak napięta. W piątek po południu nie było jeszcze jasne, jakie konkretne wytyczne zostaną przekazane pracownikom. Jeden z pracowników przyznał, że dla zespołów pierwszej linii oraz działów prawnych jest to szczególnie trudna sytuacja. Urzędnicy, którzy złożyli przysięgę na wierność Konstytucji, znajdują się między obowiązkiem podporządkowania się przełożonym a koniecznością przestrzegania prawa – nie mogą bowiem wykonywać poleceń sprzecznych z Konstytucją.

Napięcia w koalicji rządowej

Działania minister wywołują rosnące napięcia wśród partnerów koalicyjnych. Przewodniczący partii Les Engagés Yvan Verougstraete przypomniał, że jego ugrupowanie od początku zgłaszało poważne zastrzeżenia wobec proponowanych rozwiązań. Decyzja Rady Stanu potwierdza te obawy – polityk wezwał minister do przedstawienia realnej i zgodnej z prawem alternatywy.

Jeszcze ostrzejsze reakcje pojawiły się ze strony opozycji. Partie Ecolo-Groen oraz PS skrytykowały działania minister, zarzucając jej brak skuteczności. Deputowany socjalistyczny Khalil Aouasti ocenił, że rząd powinien wyciągnąć konsekwencje z tej sytuacji, ponieważ minister nie jest już w stanie właściwie prowadzić tego obszaru polityki.