Opiekunowie mogą stracić zasiłki – wielu nie zdąży z formalnościami

Pod koniec lutego parlament federalny przyjął tymczasowe rozwiązanie dla opiekunów osoby chorej (aidants-proches), którym groziło wykluczenie z systemu zasiłków dla bezrobotnych. Organizacje społeczne alarmują jednak, że część osób może nie dowiedzieć się o nowych zasadach lub nie zdążyć w terminie dopełnić skomplikowanych formalności. Minister zatrudnienia David Clarinval (MR) zapewnia, że zwrócił się do ONEM – Krajowego Urzędu Zatrudnienia – o elastyczne podejście w rozpatrywaniu wniosków.

Tymczasowe zwolnienie z obowiązku poszukiwania pracy

Nowe przepisy dotyczą opiekunów osób chorych, którzy pobierali zasiłek dla bezrobotnych, ponieważ opieka nad niesamodzielnym członkiem rodziny uniemożliwia im podjęcie pracy. Dotychczasowe zwolnienie z obowiązku pozostawania do dyspozycji rynku pracy wiązało się jednak z bardzo niskim świadczeniem.

Aby uniknąć wykluczenia z systemu od marca, Izba Reprezentantów przyjęła 26 lutego rozwiązanie przejściowe. Przewiduje ono zwolnienie z obowiązku aktywnego poszukiwania pracy przy jednoczesnym podwyższeniu zasiłku do poziomu świadczenia dla osoby współzamieszkującej, czyli 760 euro. Opiekunowie zyskali tym samym rok, w którym państwo ma opracować dla nich docelowy status. Warunkiem skorzystania z tego rozwiązania było złożenie wniosku do ONEM najpóźniej do 31 marca.

Zagubieni w procedurach

Przypadek Daniela z Brabancji Walońskiej pokazuje, jak trudne są procedury. Mężczyzna jest zarejestrowany jako osoba poszukująca pracy, a jednocześnie opiekuje się 90-letnią matką wymagającą stałej pomocy. Jego pierwszy wniosek do ONEM został odrzucony, podobnie jak drugi – z powodu błędnie wskazanej daty rozpoczęcia zwolnienia.

Nawet przy wsparciu związku zawodowego nie udało się uniknąć problemów formalnych. Dopiero interwencja Ligi Rodzin (Ligue des Familles) daje nadzieję, że trzeci wniosek zostanie zaakceptowany.

Merlin Gevers z tej organizacji zwraca uwagę na skalę problemu. Zadaje pytania: ilu opiekunów w ogóle nie dowie się o możliwości uniknięcia utraty zasiłku? Ilu zdąży złożyć dokumenty w terminie? Ilu popełni błąd przy wypełnianiu formularza? Jak podkreśla, osoby pełniące funkcję opiekunów często nie mają czasu śledzić zmian legislacyjnych, a wielu z nich nie otrzymało żadnej informacji z ONEM.

Związki zawodowe i organizacje biją na alarm

Niepokój zgłaszają także związki zawodowe oraz stowarzyszenie Aidants-proches. Thibault Deleixhe z CSC mówi o licznych sygnałach od opiekunów, którzy nie rozumieją wymogów administracyjnych. Dodatkowym problemem jest fakt, że część lekarzy odmawia wystawiania dokumentów z datą wsteczną, obawiając się kontroli, mimo że ONEM zapewnia, iż nie jest to wymagane.

Zamieszanie dotyczy również terminu składania wniosków. Pojawiła się informacja o jego przesunięciu z 31 marca na 31 maja, jednak nie jest jasne, czy dotyczy to samego złożenia wniosku, czy jedynie jego uzupełnienia, ani jaka jest podstawa prawna tej decyzji i czy obejmuje ona wypłaty wsteczne.

Christian Carpentier ze stowarzyszenia Aidants-proches przyznaje, że organizacja otrzymuje bardzo wiele próśb o pomoc. Interweniuje w kasach wypłacających zasiłki oraz w związkach zawodowych i domaga się od ministra jasnych instrukcji dla ONEM oraz większej elastyczności w podejściu do wniosków.

Minister broni działań ONEM

Minister Clarinval potwierdza, że zwrócił się do ONEM o bardziej elastyczne podejście administracyjne i poinformował o tym parlament. Jednocześnie broni działań urzędu, wskazując, że wszystkie informacje zostały opublikowane na stronie internetowej ONEM, a infolinia działa w dni robocze.

Przesunięcie terminu do końca maja określane jest jako tolerancja administracyjna wprowadzona decyzją ministerialną. ONEM potwierdza, że osoby bezrobotne mogą wyjątkowo złożyć wniosek do 31 maja, pod warunkiem że obejmuje on nieprzerwany okres co najmniej sześciu miesięcy i rozpoczyna się przed datą utraty prawa do zasiłku – niezależnie od tego, czy nastąpiła ona w styczniu, czy w marcu.