Rada ds. Równości krytykuje reformę urlopów rodzinnych – obawy o prawa matek

Rada ds. Równości Szans Kobiet i Mężczyzn (Conseil de l’égalité des chances entre les hommes et les femmes) w środę 18 marca 2026 r. wyraziła poważne zastrzeżenia wobec planowanej przez rząd federalny reformy urlopów rodzinnych, określanej jako „kredyt rodzinny” (crédit familial). Organ doradczy wskazuje, że proponowane rozwiązania mogą negatywnie wpłynąć na równowagę między matkami a ojcami w zakresie praw i obowiązków związanych z opieką nad dziećmi. Projekt reformy został przedstawiony w formie rezolucji złożonej w parlamencie federalnym przez partie CD&V oraz Les Engagés.

Na czym polega reforma “kredytu rodzinnego”

Głównym celem proponowanego „kredytu rodzinnego” jest uproszczenie istniejących systemów urlopów oraz ich ujednolicenie, ponieważ obecnie różnią się one w zależności od statusu zawodowego pracownika. Reforma ma także ułatwić godzenie życia zawodowego z prywatnym. Rząd federalny opisuje nowy mechanizm jako swoisty „plecak” przypisany do dziecka, z którego rodzice mogliby wspólnie korzystać, dysponując łącznie maksymalnie 24 tygodniami urlopu.

W praktyce oznacza to odejście od obecnego modelu, w którym urlopy są indywidualnym prawem pracownika wynikającym z jego stosunku pracy. W proponowanym systemie pula urlopowa byłaby przypisana do dziecka i dzielona między rodziców. To właśnie ta zmiana budzi największe wątpliwości Rady, która podkreśla, że prawa do urlopu powinny pozostać indywidualne i nie mogą być traktowane jako wspólny zasób do dowolnego podziału.

Zagrożenia dla urlopu macierzyńskiego

Szczególne obawy dotyczą możliwego wpływu reformy na urlop macierzyński. Rada zwraca uwagę na zapis w umowie koalicyjnej, w którym „kredyt rodzinny” obejmuje „prawa związane z narodzinami i późniejszą opieką nad dzieckiem”. W jej ocenie może to sugerować włączenie urlopu macierzyńskiego do wspólnej puli.

Zdaniem Rady takie rozwiązanie byłoby niedopuszczalne. Urlop macierzyński stanowi szczególną formę ochrony zdrowia matki oraz dziecka w okresie okołoporodowym i nie może być traktowany jak inne urlopy rodzinne. Jest to prawo przysługujące wyłącznie matce i co do zasady niepodlegające przeniesieniu na inne osoby. Jedyny wyjątek dotyczy sytuacji śmierci matki, kiedy część uprawnień może zostać przekazana ojcu.

Rada ostrzega również, że model „plecaka” może w praktyce prowadzić do utrwalania istniejących nierówności. W wielu przypadkach lepiej zarabiający rodzic – najczęściej ojciec – mógłby rezygnować z wykorzystania przysługujących mu tygodni urlopu na rzecz drugiego rodzica lub innych członków rodziny. Taki mechanizm mógłby ograniczyć faktyczne zaangażowanie ojców w opiekę nad dzieckiem.

Problemy w przypadku rozstania rodziców i niedostateczne finansowanie

Rada zwraca także uwagę na możliwe komplikacje w sytuacji rozstania rodziców. Podział wspólnej puli 24 tygodni urlopu wymagałby porozumienia między nimi. W przypadku jego braku konieczne byłoby rozstrzygnięcie sprawy przez sąd, co mogłoby prowadzić do dodatkowych sporów i przedłużających się procedur, niekorzystnych dla wszystkich stron, w tym przede wszystkim dla dziecka.

Na koniec organ doradczy wyraził wątpliwości dotyczące przewidzianego budżetu na wdrożenie reformy. Roczne finansowanie w wysokości 25 milionów euro zostało uznane za niewystarczające w kontekście skali planowanych zmian. Zdaniem Rady tak ograniczone środki mogą utrudnić skuteczne wprowadzenie reformy i osiągnięcie zakładanych celów.