Dlaczego belgijscy lekarze przepisują mniej antybiotyków niż rok temu – INAMI/RIZIV wprowadza wskaźniki dobrej praktyki

Liczba pacjentów otrzymujących antybiotyki od lekarzy pierwszego kontaktu w Belgii spadła o 14 procent w ciągu dwóch lat. Za tą zmianą stoją konkretne działania belgijskiego Narodowego Instytutu Ubezpieczeń Zdrowotnych i Rentowych (INAMI/RIZIV), który od 2023 roku wdraża trzy wskaźniki dobrej praktyki, mające skłonić lekarzy rodzinnych do bardziej racjonalnego przepisywania antybiotyków.

Wyraźny spadek liczby recept

Między okresami 2023-2024 a 2024-2025 liczba pacjentów, którym przepisano antybiotyki, zmniejszyła się o 14 procent. Spadek dotyczy także całkowitej ilości antybiotyków wydawanych w aptekach.

Postępy są widoczne w obu grupach wiekowych. W 2024 roku 46 procent lekarzy rodzinnych spełniało normy wskaźnika ilościowego w przypadku recept dla dzieci, wobec 39 procent rok wcześniej. W przypadku dorosłych odsetek ten wzrósł z 38 do 43 procent. Mimo wyraźnej poprawy początkowy cel, zakładający ograniczenie zbędnych recept o 40 procent, wciąż pozostaje daleki od realizacji.

Antybiotyki drugiej linii nadal nadużywane

Choć dane ilościowe mogą budzić ostrożny optymizm, pod względem jakości sytuacja nadal wygląda znacznie gorzej. Zaledwie 16 procent lekarzy przepisuje wystarczająco dużo amoksycyliny – antybiotyku pierwszego wyboru, zalecanego w większości infekcji bakteryjnych. Tylko 11 procent nie przekracza dopuszczalnego progu recept na antybiotyki drugiej linii, które powinny być zarezerwowane dla szczególnych przypadków, takich jak alergia na penicylinę.

Dane te pokazują, że zmiana nawyków związanych z przepisywaniem leków wymaga nie tylko ograniczenia liczby recept, ale również zasadniczej zmiany w doborze stosowanych preparatów.

Indywidualne raporty dla lekarzy

W ramach kolejnego etapu działań każdy lekarz rodzinny będzie mógł wkrótce zapoznać się ze spersonalizowanym raportem dotyczącym własnych praktyk preskrypcyjnych. Dokumenty te, dostępne za pośrednictwem zabezpieczonego portalu Prosanté, pozwolą lekarzom porównać swoje wyniki zarówno ze wskaźnikami referencyjnymi, jak i z praktykami innych lekarzy. Docelowo raporty mają być generowane automatycznie co roku.

Wymiar zdrowotny i finansowy

Nadmierne stosowanie antybiotyków to nie tylko problem medyczny związany z narastającą antybiotykoopornością, ale także obciążenie dla budżetu publicznego. W 2024 roku refundacje INAMI za antybiotyki wydawane w aptekach ogólnodostępnych wyniosły blisko 67 milionów euro.

Pierwsze efekty programu są zachęcające, jednak droga do osiągnięcia założonych celów – zarówno ilościowych, jak i jakościowych – nadal jest długa. Kluczowe będzie to, czy wprowadzenie indywidualnych raportów zwrotnych rzeczywiście skłoni lekarzy do dalszej zmiany praktyk preskrypcyjnych.