Podział emerytur między partnerami – propozycja cd&v wywołuje debatę wokół reformy systemu

Debata dotycząca planowanej reformy emerytalnej rządu premiera Barta De Wevera nabiera tempa i wywołuje coraz więcej emocji. Szczególne obawy pojawiają się wśród kobiet, które częściej pracują w niepełnym wymiarze godzin, a przez to mogą być bardziej narażone na negatywne skutki zmian w systemie. W tym kontekście posłanka partii cd&v Nahima Lanjri przedstawiła projekt ustawy przewidujący podział uprawnień emerytalnych między partnerami. Według tej koncepcji wspólne decyzje dotyczące życia rodzinnego, takie jak opieka nad dziećmi czy innymi członkami rodziny, nie powinny prowadzić do znacznych różnic w wysokości świadczeń po zakończeniu aktywności zawodowej.

Kobiety otrzymują znacznie niższe świadczenia

Różnice między wysokością emerytur kobiet i mężczyzn w Belgii są już dziś wyraźne. Z danych przytaczanych przez tygodnik Knack wynika, że w 2025 r. przeciętna emerytura brutto kobiet wynosiła 1 853 euro, podczas gdy mężczyźni otrzymywali średnio 2 252 euro. Dysproporcje są jeszcze większe, gdy spojrzy się na poszczególne ścieżki kariery zawodowej.

Najniższe świadczenia dotyczą kobiet prowadzących działalność na własny rachunek. W 2024 r. średnia emerytura w tej grupie wynosiła około 911 euro brutto. Z kolei w sektorze publicznym różnice są odwrotne – kobiety zatrudnione w administracji lub instytucjach publicznych otrzymywały średnio 3 330 euro brutto emerytury.

Praca na część etatu a nowe zasady systemu

Jednym z głównych powodów tych różnic jest fakt, że kobiety znacznie częściej pracują w niepełnym wymiarze czasu pracy. W rezultacie przez lata kariery zawodowej gromadzą mniej uprawnień emerytalnych. Częściej też przejmują obowiązki opiekuńcze w rodzinie, co dodatkowo wpływa na długość i przebieg kariery.

Planowana reforma emerytalna przewiduje zaostrzenie warunków dotyczących stażu pracy niezbędnego do przejścia na wcześniejszą emeryturę. W myśl nowych przepisów rok kariery zawodowej byłby zaliczany dopiero po przepracowaniu 156 dni, a nie – jak dotychczas – 104 dni. Według krytyków taka zmiana może w szczególny sposób dotknąć osoby pracujące w niepełnym wymiarze godzin.

Na czym polega koncepcja podziału emerytur

Projekt przygotowany przez Nahimę Lanjri zakłada wprowadzenie mechanizmu równomiernego podziału ustawowych oraz uzupełniających uprawnień emerytalnych zgromadzonych przez partnerów w czasie wspólnego życia. Celem rozwiązania jest ograniczenie nierówności wynikających z podziału ról w rodzinie i na rynku pracy.

Proponowany mechanizm jest stosunkowo prosty. Świadczenia emerytalne obojga partnerów byłyby sumowane, a następnie dzielone na dwie równe części. Każda z osób otrzymywałaby połowę łącznej kwoty. Zdaniem autorki projektu takie rozwiązanie mogłoby ograniczyć ryzyko ubóstwa, które po rozwodzie częściej dotyka partnera z niższymi uprawnieniami emerytalnymi.

Wspólne decyzje nie powinny prowadzić do nierówności

Posłanka cd&v zwraca uwagę, że decyzje dotyczące kariery zawodowej są często podejmowane wspólnie przez partnerów w ramach życia rodzinnego. Jedna z osób może na pewien czas ograniczyć aktywność zawodową, aby zająć się opieką nad dziećmi lub innymi bliskimi.

W takiej sytuacji – argumentuje Lanjri – konsekwencje finansowe tych decyzji nie powinny spadać wyłącznie na jedną osobę w późniejszym okresie życia. Wspólna decyzja o podziale obowiązków rodzinnych powinna przekładać się również na bardziej sprawiedliwy podział przyszłych świadczeń emerytalnych.

Jak miałby działać mechanizm w praktyce

Partia cd&v proponuje, aby w przypadku małżeństw podział emerytur był stosowany automatycznie. Małżonkowie mogliby jednak zrezygnować z tego rozwiązania poprzez odpowiedni zapis w umowie małżeńskiej.

W odniesieniu do par pozostających w formalnym związku partnerskim mechanizm nie byłby obowiązkowy. Partnerzy mogliby jednak zdecydować się na jego zastosowanie poprzez wpisanie odpowiedniego postanowienia do umowy o wspólnym zamieszkaniu.

Kolejne pomysły cd&v dotyczące systemu emerytalnego

Projekt dotyczący podziału uprawnień emerytalnych jest jednym z kilku elementów propozycji reform przedstawianych przez partię cd&v. Ugrupowanie postuluje również wprowadzenie obowiązkowej emerytury uzupełniającej dla wszystkich pracowników, niezależnie od sektora zatrudnienia.

Ponadto partia proponuje wprowadzenie tak zwanego kredytu rodzinnego. Mechanizm ten miałby wspierać bardziej równomierny podział obowiązków opiekuńczych między partnerami oraz ułatwiać godzenie życia zawodowego z życiem rodzinnym.