Kryzys energetyczny po napięciach w Cieśninie Ormuz – rząd analizuje możliwe działania

Konflikt zbrojny w Iranie i związana z nim blokada Cieśniny Ormuz – strategicznego szlaku morskiego, przez który w normalnych warunkach transportowana jest jedna czwarta światowej ropy przewożonej drogą morską oraz jedna piąta skroplonego gazu ziemnego – doprowadziły do wyraźnego wzrostu cen surowców energetycznych. W Belgii sytuacja ta ożywiła debatę na temat ewentualnej interwencji państwa w celu ochrony gospodarstw domowych przed rosnącymi rachunkami za energię. Partie tworzące koalicję rządową Arizona są zgodne co do jednego – nie można dopuścić do niekontrolowanej eksplozji cen. Jednocześnie jednak rząd nie podjął dotąd żadnych konkretnych kroków zaradczych.

Zasada interwencji przyjęta, szczegóły wciąż nieznane

W piątek wewnętrzny krąg decyzyjny rządu federalnego przyjął zasadę, zgodnie z którą interwencja nastąpi w sytuacji, gdy ceny energii osiągną poziom realnie zagrażający budżetom gospodarstw domowych. Na obecnym etapie nie ustalono jednak żadnych precyzyjnych warunków ani sposobu takiej interwencji. Rząd ogranicza się na razie do monitorowania sytuacji na rynkach energetycznych i obserwowania dalszego rozwoju wydarzeń.

Spór o podwyżkę akcyzy na gaz

Pomimo braku formalnych decyzji, na stole leży już kilka potencjalnych rozwiązań. Partie MR i CD&V opowiadają się za odroczeniem zaplanowanej podwyżki akcyzy na gaz ziemny, która została uzgodniona w ramach porozumienia budżetowego z listopada i miała wejść w życie w kwietniu. Stanowisko to jest zbieżne z postulatem zgłaszanym przez opozycyjną partię DéFI, która we wtorek publicznie wezwała do rezygnacji z tej podwyżki.

Z kolei N-VA sprzeciwia się na razie temu pomysłowi, obawiając się dalszego pogorszenia już trudnej sytuacji budżetowej państwa. Źródła w partii przypominają, że wcześniej odroczono już podwyżkę stawki VAT, i pytają, czy kolejne ustępstwa nie doprowadzą do podważenia porozumienia budżetowego zawartego w listopadzie.

Mechanizm odwróconego kliketu i inne propozycje

Wśród rozważanych opcji pojawia się również koncepcja redystrybucji dodatkowych wpływów podatkowych, które państwo uzyskuje w wyniku wzrostu cen energii. Partia Vooruit proponuje wdrożenie tzw. mechanizmu odwróconego kliketu – rozwiązania, które automatycznie obniżałoby wysokość akcyzy na paliwa w momencie gwałtownego wzrostu ich cen.

Partia Les Engagés preferuje natomiast ustanowienie pułapu cenowego, powyżej którego państwo przejmowałoby na siebie nadwyżkę kosztów ponoszonych przez konsumentów. Na szczeblu opozycji swoją propozycję przedstawiła również Partia Socjalistyczna (PS), która zapowiedziała złożenie projektu ustawy zakładającego zamrożenie cen gazu, oleju opałowego, benzyny i oleju napędowego na obecnym poziomie.

Ostrzeżenie przed problemem strukturalnym

Przewodniczący CD&V Sammy Mahdi ostrzega, że sytuacja może szybko się skomplikować i wymaga myślenia wykraczającego poza doraźne rozwiązania. Jak podkreśla polityk, nawet gdyby w Iranie zapanował pokój już następnego dnia, problem miałby charakter strukturalny, a nie jedynie krótkotrwały.

Zdaniem Mahdiego konieczne jest przyspieszenie działań prowadzących do długoterminowych zmian w polityce energetycznej, które pozwolą Belgii lepiej radzić sobie z podobnymi kryzysami w przyszłości.