Osoby studiujące w Belgii po ukończeniu 25 lat tracą prawo do ulgowych taryf w transporcie publicznym – nawet jeśli nadal kontynuują naukę. System zniżek opiera się bowiem na kryterium wieku, a nie na statusie studenta. W praktyce oznacza to dla wielu osób studiujących w późniejszym wieku znaczny wzrost kosztów dojazdów. Różnice cenowe są bardzo duże: roczny abonament, który wcześniej kosztował jedynie 12 euro, po przekroczeniu limitu wieku może wzrosnąć do kilkuset euro. Niewykluczone jednak, że w przyszłości sytuacja się zmieni – przynajmniej w Walonii, gdzie rozważane jest wprowadzenie systemu opartego na statusie studenta, a nie na wieku.
Skala różnic cenowych w poszczególnych sieciach
W sieci transportu publicznego STIB/MIVB w Brukseli osoby w wieku od 18 do 24 lat, zameldowane w Regionie Brukseli, mogą wykupić roczny abonament za zaledwie 12 euro. Po ukończeniu 25 lat – o ile dana osoba nie kwalifikuje się do innych ulg, na przykład dzięki statusowi BIM (beneficjent podwyższonej refundacji dla osób o niskich dochodach) – koszt abonamentu wzrasta do 56 euro miesięcznie. W skali roku oznacza to wydatek około 560 euro.
Podobne zasady obowiązują w walońskiej sieci TEC. Osoby w wieku 18-24 lat, a także seniorzy powyżej 65. roku życia oraz osoby posiadające status BIM mogą korzystać z rocznego abonamentu „Express” za 12 euro, czyli w praktyce za około euro miesięcznie. Po ukończeniu 25 lat ceny rosną znacząco: miesięczny abonament kosztuje od 42 euro za wariant podstawowy bez linii ekspresowych do 71 euro za pełny dostęp do sieci. W skali roku daje to około 420 euro za abonament „Classic” lub 710 euro za abonament „Express”.
W przypadku kolei państwowej SNCB/NMBS granica wiekowa jest nieco wyższa. Oferta „jeunes” dla osób poniżej 26 lat zapewnia zniżkę w wysokości 40 procent względem standardowej taryfy. Studenci mogą również kupować preferencyjne abonamenty na regularne przejazdy między dwiema stacjami, jednak także w tym przypadku prawo do zniżki wygasa po ukończeniu 26 lat.
Kryterium wieku zamiast statusu studenta – świadoma decyzja
Władze regionów tłumaczą obecny system świadomą decyzją polityczną. Gabinet minister mobilności Regionu Brukseli Elke Vanden Brandt (Groen) podkreśla, że celem preferencyjnych taryf jest przede wszystkim zachęcanie młodych osób do regularnego korzystania z transportu publicznego. Kryterium wieku wynika z historycznych założeń programu: ulgi miały obejmować wszystkich młodych ludzi, a nie wyłącznie studentów. Chodziło więc zarówno o osoby uczące się, jak i o młodych pracowników rozpoczynających karierę zawodową.
Podobne stanowisko przedstawia gabinet walońskiego ministra mobilności François Desquesnesa (Les Engagés). Według niego promowanie transportu publicznego wśród młodych osób ma kluczowe znaczenie dla trwałej zmiany nawyków komunikacyjnych. Im wcześniej ludzie przyzwyczają się do korzystania z komunikacji zbiorowej, tym większa szansa, że będą robić to również w przyszłości. Minister podkreśla także, że preferencyjne taryfy wspierają redukcję emisji gazów cieplarnianych, poprawę bezpieczeństwa na drogach oraz większą samodzielność młodych osób w przemieszczaniu się.
Walonia planuje zmianę systemu
W Brukseli nie planuje się obecnie zmian w obowiązującym systemie ulg ani rozszerzenia limitu wieku. Inaczej wygląda sytuacja w Walonii. Jak informuje gabinet ministra Desquesnesa, w ramach przygotowywanej rewizji kontraktu usług publicznych operatora TEC rozważane jest odejście od modelu opartego wyłącznie na wieku.
Nowy system miałby przyznawać preferencyjne taryfy wszystkim osobom posiadającym status studenta – niezależnie od tego, ile mają lat. Byłby to istotny krok w kierunku bardziej sprawiedliwego traktowania osób, które z różnych powodów podejmują lub kontynuują studia po ukończeniu 25. roku życia.
