Komisja ds. edukacji parlamentu Federacji Walonia-Bruksela, odpowiedzialnej za francuskojęzyczny system oświaty w Belgii, zatwierdziła we wtorek 3 marca 2026 r. dekret określający nowe zasady przechodzenia uczniów z szóstej klasy szkoły podstawowej do pierwszej klasy szkoły średniej w ramach obowiązkowej edukacji. Reforma wprowadza ważne zmiany dotyczące znaczenia egzaminu końcowego, kompetencji szkolnych komisji egzaminacyjnych, zasad powtarzania klasy oraz dostępu do szkoły średniej. Nowe regulacje mają wejść w życie już w czerwcu tego roku, podczas najbliższej sesji egzaminacyjnej.
Egzamin CEB pozostaje świadectwem ukończenia szkoły podstawowej
Nowy dekret potwierdza, że świadectwo ukończenia szkoły podstawowej – tzw. CEB (certificat d’études de base) – zdawane na zakończenie szóstej klasy, zachowuje swój charakter certyfikacyjny. Decyzja ta zapadła mimo wprowadzania tzw. wspólnej podstawy programowej (tronc commun), która ma zapewnić ciągłość edukacyjną między szkołą podstawową a średnią w ramach reformy znanej jako Pakt na rzecz doskonałości (Pacte d’excellence).
Jednocześnie nowe przepisy wzmacniają rolę szkolnych komisji egzaminacyjnych (jurys d’école), które otrzymują dodatkowe uprawnienia. Komisje będą mogły przyznać uczniowi świadectwo CEB na podstawie wyników szkolnych oraz ocen uzyskanych w piątej i szóstej klasie szkoły podstawowej – nawet jeśli uczeń nie zda samego egzaminu.
Co stanie się, gdy uczeń nie zda egzaminu?
Jeżeli uczeń nie uzyska pozytywnego wyniku egzaminu CEB, komisja szkolna będzie mogła podjąć jedną z dwóch decyzji. Pierwsza możliwość to skierowanie ucznia do pierwszej klasy szkoły średniej z indywidualnym programem wsparcia edukacyjnego. Druga opcja polega na pozostawieniu ucznia w szóstej klasie na kolejny rok.
Dekret podkreśla jednak, że powtarzanie klasy powinno być stosowane jedynie w wyjątkowych sytuacjach. Każda taka decyzja będzie musiała zostać szczegółowo uzasadniona w dokumentacji ucznia, czyli w tzw. Dacce (Dossier d’accompagnement de l’élève).
Koniec automatycznych odwołań i likwidacja roku różnicującego
Dotychczas decyzja o powtarzaniu szóstej klasy automatycznie uruchamiała procedurę odwoławczą. Nowe przepisy znoszą tę zasadę – od teraz to rodzice będą musieli samodzielnie zdecydować o złożeniu odwołania, jeśli uznają decyzję szkoły za niesłuszną.
Reforma przewiduje także likwidację pierwszego roku nauczania zróżnicowanego w szkole średniej (tzw. enseignement différencié). Był to dotychczas rok przeznaczony dla uczniów, którzy nie uzyskali świadectwa CEB. Środki przeznaczone na ten system zostaną teraz skierowane na indywidualne wsparcie uczniów mających trudności w nauce. Jak zapowiedziała minister edukacji Valérie Glatigny (MR), autorka dekretu, w szkołach pojawi się 320 dodatkowych nauczycieli w przeliczeniu na pełne etaty. Mają oni wzmocnić wsparcie pedagogiczne w klasach trzeciej, czwartej i szóstej szkoły podstawowej.
Koniec automatycznego przejścia do szkoły średniej po ukończeniu 12 lat
Nowe przepisy znoszą również dotychczasową możliwość automatycznego rozpoczęcia nauki w szkole średniej przez dzieci, które ukończyły 12 lat. Od teraz przejście na kolejny poziom edukacji będzie uzależnione od wykazania odpowiedniego poziomu opanowania podstawowych kompetencji.
Według autorów reformy zmiana ta ma ograniczyć zjawisko przedwczesnego wypadania uczniów z systemu edukacji na etapie szkoły średniej.
Ostra krytyka ze strony opozycji
Dekret został przyjęty głosami koalicji rządzącej MR-Engagés, natomiast partie opozycyjne – PS, PTB oraz Ecolo – zagłosowały przeciw. Opozycja zarzuca reformie podważanie założeń wspólnej podstawy programowej przewidzianej w Pakcie na rzecz doskonałości.
Posłanka Dorothée De Rodder (PS) oskarżyła większość parlamentarną o próbę „storpedowania” fundamentów reformy edukacyjnej. Według partii lewicowych nowe przepisy mogą szczególnie negatywnie wpłynąć na uczniów pochodzących z mniej uprzywilejowanych środowisk społecznych i pogłębić nierówności w systemie edukacji. Posłanka Bénédicte Linard (Ecolo) skrytykowała projekt, twierdząc, że proponowane rozwiązania prowadzą do powstania systemu szkolnego, który marginalizuje uczniów najbardziej zagrożonych wykluczeniem.
Dekret przyjęty w komisji parlamentarnej powinien zostać ostatecznie zatwierdzony podczas sesji plenarnej parlamentu Federacji Walonia-Bruksela za około dwa tygodnie. Jeśli tak się stanie, nowe zasady będą obowiązywać już przy egzaminie CEB organizowanym w czerwcu tego roku.
