Stowarzyszenie badawczo-urbanistyczne ARAU (Atelier de recherche et d’action urbaines) opublikowało 19 lutego 2026 r. szczegółową analizę dotyczącą przyszłości trzeciej linii metra w Brukseli. Dokument powstał w kontekście nowej umowy koalicyjnej rządu Regionu Stołecznego Brukseli, która przewiduje wstrzymanie budowy północnego odcinka między Gare du Nord a Bordet oraz zapowiada pogłębioną ocenę zasadności i wykonalności całego projektu. ARAU z zadowoleniem przyjmuje decyzję o zawieszeniu prac, jednocześnie zdecydowanie krytykując kontynuowanie robót w rejonie Palais du Midi, gdzie planowane jest wyburzenie historycznego obiektu.
Wstrzymanie odcinka północnego i rezygnacja z „połówkowego metra”
Nowe porozumienie koalicyjne oznacza – przynajmniej na tym etapie – odstąpienie od przedłużenia linii na odcinku Gare du Nord-Bordet oraz od budowy tunelu pod torami kolejowymi przy dworcu północnym. Zdaniem ARAU ma to kluczowe znaczenie, ponieważ blokuje realizację koncepcji tzw. „połówkowego metra” między stacjami Albert i Gare du Nord. Uruchomienie wyłącznie południowego fragmentu trasy było oceniane jako nierentowne w dłuższej perspektywie – również przez samego operatora transportu publicznego STIB/MIVB.
Istotnym elementem umowy jest także zgoda na ponowne otwarcie debaty nad samą zasadnością budowy metra 3. Dyskusja ma dotyczyć nie tylko kwestii technicznych czy budżetowych, lecz fundamentalnego pytania, czy inwestycja w metro jest rzeczywiście konieczna, czy też potrzeby mobilności w Brukseli można zaspokoić innymi środkami.
Alternatywy tańsze i szybsze w realizacji
W dokumencie koalicyjnym wspomniano o możliwych rozwiązaniach alternatywnych, takich jak wzmocnienie połączeń naziemnych między Evere a dzielnicą Nord czy wprowadzenie w przyszłości trzeciej linii w istniejącej sieci premetra na odcinku Albert-Nord. Propozycje te są zbieżne z koncepcjami od lat promowanymi przez organizacje miejskie w ramach projektu „Prémétro +”.
ARAU szczególnie popiera wyprowadzenie na powierzchnię tramwajów linii 51 i 82, które obecnie korzystają z krótkiego odcinka podziemnego. Taki krok miałby usprawnić kursowanie linii 4 i 10 oraz stworzyć warunki do uruchomienia trzeciej linii w systemie premetra. Według wyliczeń stowarzyszenia realizacja tego wariantu wymagałaby budowy mniej niż 500 metrów dodatkowych torów między małą obwodnicą a avenue Fonsny oraz dostosowania przystanków. Koszty byłyby nieporównywalnie niższe niż 511 milionów euro przewidziane na rozwiązanie podziemne.
Palais du Midi i sporne 511 milionów euro
Mimo wstrzymania projektu metra 3 rząd regionu zamierza kontynuować prace w rejonie węzła Constitution, na Stalingrad-Lemonnier. Realizacja tych robót wiąże się z wyburzeniem Palais du Midi – budynku o istotnym znaczeniu historycznym i społecznym dla tej części miasta. Z notatki STIB/MIVB, na którą powołuje się ARAU, wynika, że koszt tego scenariusza wynosi 511 milionów euro, z czego 140 milionów miałaby pochłonąć sama odbudowa obiektu.
W ocenie stowarzyszenia taka decyzja jest niespójna w sytuacji, gdy zasadność budowy metra pozostaje przedmiotem oficjalnej analizy. ARAU podkreśla także, że wieloletnie prace budowlane już teraz negatywnie wpływają na życie mieszkańców i lokalnych przedsiębiorców w tej części Brukseli, którzy od dłuższego czasu ponoszą konsekwencje przedłużających się inwestycji.
Apel o trwałą zmianę kursu
W podsumowaniu ARAU wzywa władze regionu, aby nie poprzestawały na czasowym zawieszeniu projektu, lecz dokonały realnej zmiany kierunku polityki mobilności. Organizacja postuluje szybkie wdrożenie alternatywnych rozwiązań transportowych – tańszych, możliwych do realizacji w krótszym czasie i respektujących istniejącą tkankę miejską. Zdaniem autorów analizy takie podejście lepiej odpowiadałoby potrzebom transportowym mieszkańców Brukseli oraz wymogom ochrony dziedzictwa architektonicznego miasta.
