Dane uzyskane przez redakcję VRT NWS od policji federalnej pokazują wyraźne dysproporcje w liczbie nocnych kontroli trzeźwości prowadzonych przez lokalne strefy policyjne we Flandrii. W części z nich w ramach zimowej kampanii BOB odsetek testów wykonywanych nocą stanowi jedynie ułamek procenta wszystkich badań na obecność alkoholu i narkotyków. Tymczasem to właśnie w godzinach nocnych kierowcy uczestniczący w wypadkach z obrażeniami ciała znacznie częściej znajdują się pod wpływem substancji psychoaktywnych. Za statystykami stoją konkretne dramaty – w tym śmierć 21-letniej Hannelore z Veurne, potrąconej przez kierowcę będącego pod wpływem heroiny.
Dane VIAS: nocą ryzyko jest najwyższe
Analizy instytutu bezpieczeństwa drogowego VIAS nie pozostawiają wątpliwości: jazda pod wpływem alkoholu lub narkotyków w porze nocnej to szczególnie poważne zagrożenie. W noce w dni powszednie 33,3 procent spośród 1 226 kierowców przebadanych po wypadkach z obrażeniami ciała było pod wpływem substancji odurzających. W weekendowe noce odsetek ten wzrastał do 41,9 procent wśród 1 793 przebadanych osób.
Zuiderkempen: 10 nocnych kontroli na ponad 3 000
Jednym z najbardziej wyrazistych przykładów różnic jest strefa policyjna Zuiderkempen, obejmująca gminy Herselt, Hulshout i Westerlo. W trakcie zimowej kampanii BOB 2024-2025 przeprowadzono tam łącznie 3 188 kontroli trzeźwości, z czego tylko 10 w godzinach nocnych – czyli 0,31 procent wszystkich testów. Komendant Tom Daelemans tłumaczy, że to efekt świadomej strategii skupienia działań w późnych godzinach popołudniowych i wieczornych, gdy ruch drogowy jest większy. Zwraca uwagę, że problem jazdy pod wpływem alkoholu nie ogranicza się wyłącznie do nocy – wielu kierowców wraca pod wpływem alkoholu ze spotkań w klubach sportowych czy innych wydarzeń. Podkreśla też, że nocne kontrole w ramach kampanii BOB nie wyczerpują wszystkich działań prowadzonych przez strefę.
Podobnie niski udział nocnych kontroli odnotowano w innych rejonach. W Tielt stanowiły one 0,6 procent wszystkich testów, a w Grimbergen – 1,84 procent. Strefa Regio Tielt podważa jednak te dane, wskazując na możliwe nieścisłości w przekazanych informacjach lub problemy z systemem informatycznym, i zapowiada ich weryfikację.
Śmierć Hannelore impulsem do działania
Za liczbami kryją się osobiste tragedie. 23-letnia Axelle Godeau z Veurne straciła bliską przyjaciółkę – 21-letnia Hannelore Reyniers zginęła 18 lipca 2023 r., gdy na skrzyżowaniu w Wulpen (Koksijde) potrącił ją kierowca będący pod wpływem heroiny. Sprawca został skazany na 3 lata więzienia oraz 5 lat zakazu prowadzenia pojazdów. Po apelacji kara została zaostrzona do 4 lat bezwzględnego pozbawienia wolności.
Po śmierci Hannelore Axelle ustaliła, że w jej strefie policyjnej Spoorkin liczba nocnych kontroli była bardzo niska. Wystosowała list do rady policji z apelem o zwiększenie działań w najbardziej newralgicznych godzinach i zaczęła regularnie uczestniczyć w jej posiedzeniach. Jej determinacja przyniosła rezultaty – komendant zwiększył liczbę kontroli, a wyniki akcji są obecnie publikowane w mediach społecznościowych. Axelle podkreśla, że rozumie ograniczenia kadrowe i finansowe policji, ale uważa, że nocne kontrole mają istotny wymiar prewencyjny i mogą zapobiec kolejnym śmiertelnym wypadkom.
Gdzie nocnych kontroli jest najwięcej
Niektóre strefy konsekwentnie koncentrują się na działaniach nocnych. W Lokeren 62,6 procent wszystkich testów trzeźwości przeprowadza się nocą, w Brugii – 60,18 procent, a w strefie Balen-Dessel-Mol – 57,21 procent. Główny inspektor Renaat Provost z Lokeren wyjaśnia, że bezpieczeństwo ruchu drogowego traktowane jest tam kompleksowo – obejmuje to nie tylko kontrole trzeźwości, lecz także egzekwowanie przepisów dotyczących prędkości i przeciwdziałanie rozproszeniu uwagi kierowców. Policja prowadzi również działania prewencyjne na drogach dojazdowych do dużych imprez tanecznych, zapowiadając obecność patroli także po ich zakończeniu. Jak podkreśla Provost, taka strategia wyraźnie ogranicza liczbę osób wsiadających za kierownicę pod wpływem alkoholu.
Różnice także w policji federalnej
Znaczne rozbieżności widać również w działaniach federalnej policji drogowej, odpowiedzialnej za autostrady i funkcjonującej na poziomie prowincji. W prowincji Antwerpia jedynie 4,55 procent spośród 8 597 kontroli w ramach zimowej kampanii BOB 2024-2025 przeprowadzono w nocy. W Brabancji odsetek ten wyniósł 23,19 procent, a w Limburgii – 26,12 procent. Flandria Wschodnia z wynikiem 8,97 procent oraz Flandria Zachodnia – 10,82 procent – znalazły się pośrodku zestawienia.
Brak centralnego rejestru utrudnia ocenę
Eksperci zwracają uwagę, że różnice między strefami wynikają z wielu czynników, takich jak liczba funkcjonariuszy, dostępne środki, wielkość obszaru, natężenie ruchu czy liczba miejsc rozrywki. Nocne patrole są też droższe – praca między godziną 22 a 6 wiąże się z dodatkowymi wynagrodzeniami.
Istotnym problemem pozostaje brak centralnego rejestru wszystkich kontroli. VRT NWS musiało przez wiele miesięcy zbierać dane oddzielnie od poszczególnych stref. Instytut VIAS apeluje o stworzenie pełnego, całorocznego zestawienia kontroli trzeźwości, a nie tylko tych prowadzonych w ramach kampanii BOB. Jak wskazuje rzecznik Stef Willems, jedynie rzetelne i kompletne dane pozwolą ocenić skuteczność działań oraz właściwie zaplanować zasoby kadrowe. Dotychczasowe próby centralizacji i digitalizacji danych policyjnych nie przyniosły oczekiwanych rezultatów – prokuratura w Brukseli prowadzi dochodzenie dotyczące możliwych nieprawidłowości przy wdrażaniu systemu i-Police, który miał usprawnić gromadzenie takich informacji.
