Belgijski Urząd ds. Konkurencji (BCA) uznał bpost, DPG Media, Mediahuis oraz PPP, a także dwie osoby fizyczne, za winnych manipulacji przy przetargu na federalną koncesję dotyczącą dystrybucji prasy w latach 2023-2027. Łączna wysokość nałożonych kar wynosi około 11,9 miliona euro. Sprawa dotyczy głośnych kontrowersji wokół koncesji na kolportaż gazet, która ostatecznie została wycofana w 2022 r. BCA potwierdził, że procedura została celowo zniekształcona – bpost, PPP oraz wydawcy DPG Media i Mediahuis działali w porozumieniu, aby zapewnić przyznanie kontraktu właśnie bpost.
Porozumienie mające wykluczyć konkurencję
Według ustaleń urzędu mechanizm polegał na uzgodnieniu, że PPP – potencjalny konkurent bpost – nie złoży oferty w przetargu. W zamian DPG Media i Mediahuis miały przekazać PPP dodatkowe wolumeny gazet do dystrybucji. Wycofanie się PPP sprawiło, że bpost pozostał jedynym oferentem, co w praktyce wyeliminowało konkurencję i naruszyło przepisy zakazujące porozumień ograniczających rynek.
Wszystkie zaangażowane firmy oraz osoby fizyczne przyznały się do naruszenia i zaakceptowały ugodę zaproponowaną przez audytorów BCA.
Wysokość grzywien i program łagodzenia kar
Nałożone sankcje uwzględniają poziom współpracy poszczególnych podmiotów z urzędem. Bpost, który jako pierwszy poinformował BCA o istnieniu zmowy, został całkowicie zwolniony z kary w ramach programu łagodzenia sankcji (leniency).
DPG Media otrzymał karę w wysokości około 3,787 miliona euro, a Mediahuis – około 7,788 miliona euro. PPP ukarano grzywną w wysokości 323 486 euro. Wyższa kara dla Mediahuis wynikała z większych wolumenów dystrybuowanej prasy.
Kwoty te zostały już istotnie obniżone. DPG Media i Mediahuis uzyskali redukcję odpowiednio o 50 i 40 procent za współpracę z organem oraz przyznanie się do naruszeń. Obaj wydawcy oraz PPP skorzystali dodatkowo z ustawowej obniżki 10 procent w związku z zawarciem ugody.
Odpowiedzialność także dla osób fizycznych
Po raz pierwszy w swojej historii BCA nałożył grzywny również na osoby fizyczne za bezpośredni udział w naruszeniu prawa konkurencji. Dwaj byli pracownicy bpost zostali ukarani łączną kwotą 6 300 euro. Sankcja ta została zmniejszona o 50 procent z uwagi na precedensowy charakter decyzji oraz o dodatkowe 10 procent w ramach procedury ugodowej. Trzynaście innych osób otrzymało immunitet w zamian za współpracę z urzędem.
„Bpost, PPP oraz zaangażowani wydawcy zostali ostatecznie uznani za odpowiedzialnych i ukarani za manipulację przy przyznawaniu koncesji na dystrybucję prasy. Koncesja została następnie cofnięta, co wywarło istotny wpływ na sektor prasowy w naszym kraju” – oświadczył główny audytor BCA Damien Gerard.
„Decyzja ta pokazuje, że odpowiedzialność za naruszenia prawa konkurencji mogą ponosić nie tylko przedsiębiorstwa, lecz także konkretne osoby w nich zatrudnione. Osoby objęte postępowaniem były w czasie naruszeń pracownikami bpost i aktywnie uczestniczyły w manipulacji procedurą” – dodał.
Następstwa polityczne i zakończenie dotacji
Sprawa wywołała w swoim czasie szerokie kontrowersje w belgijskich mediach. Po ujawnieniu zmowy bpost wszczął wewnętrzne dochodzenie. Ówczesny dyrektor generalny Dirk Tirez tymczasowo wycofał się z pełnienia funkcji, a następnie odszedł z firmy za porozumieniem stron. Pod koniec 2022 r. bpost zakończył także współpracę z dwoma innymi pracownikami powiązanymi ze sprawą.
Postępowanie było możliwe dzięki dokumentom przekazanym przez bpost. Na ich podstawie BCA przeprowadził przeszukanie w siedzibie DPG Media, co pozwoliło rozszerzyć zakres dochodzenia.
Co dalej z dystrybucją prasy?
W kolejnym przetargu, w którym wartość kontraktu obniżono ze 175 do 125 milionów euro, preferowanym oferentem została PPP, uzyskując dostęp do dziesiątek milionów euro dotacji. Jednak pod koniec 2023 r. rząd federalny zdecydował o rezygnacji z przyznawania nowej długoterminowej koncesji na dystrybucję prasy, co oznacza koniec państwowego wsparcia dla kolportażu gazet.
Wygasającą umowę przedłużono o sześć miesięcy – w tym czasie bpost nadal otrzymywał wielomilionowe dotacje. PPP początkowo zakwestionowało to rozwiązanie, lecz ostatecznie obie firmy osiągnęły porozumienie, unikając sporu sądowego.
W 2024 r. bpost zawarł nowe porozumienie dotyczące dostarczania gazet we Flandrii. Większość wolumenów będzie stopniowo przenoszona do spółki zależnej AMP, a pozostała część trafi do PPP. W Walonii obowiązuje rozwiązanie przejściowe, jednak 1 maja 2027 r. bpost definitywnie zakończy dystrybucję prasy w tym regionie. Od tego momentu wydawcy przejmą kolportaż we własnym zakresie, zgodnie z wcześniejszymi zapowiedziami.
