Przywódcy państw Unii Europejskiej, którzy spotkali się w zamku Alden Biesen, przekazali Komisji Europejskiej obszerną listę priorytetów do realizacji. Chodzi o działania w kluczowych obszarach, które mają możliwie szybko wzmocnić pozycję konkurencyjną Wspólnoty na arenie międzynarodowej. Premier Bart De Wever określił te inicjatywy mianem „szybkich zwycięstw”, podkreślając, że pierwsze konkretne efekty powinny pojawić się jeszcze w tym roku.
Konkurencyjność Europy na pierwszym planie
„Naszym jasnym priorytetem jest wzmocnienie konkurencyjności Europy” – powiedział przed rozpoczęciem obrad przewodniczący Rady Europejskiej António Costa. Ten cel wyraźnie wybrzmiał również po zakończeniu spotkania.
Jak wyjaśnił premier De Wever, wyzwania w zakresie konkurencyjności są odczuwalne już dziś. Dlatego państwa członkowskie chcą skoncentrować się na obniżeniu kosztów energii, ograniczeniu obciążeń administracyjnych oraz skuteczniejszej ochronie rynku unijnego przed nieuczciwą konkurencją. Komisja Europejska ma przedstawić pierwsze rezultaty jeszcze przed końcem roku.
Dokończenie jednolitego rynku w latach 2026-2027
Jednym z głównych postulatów jest przyspieszenie prac nad pełnym urzeczywistnieniem jednolitego rynku. „Jeden rynek dla jednej Europy. To pilne i powinno zostać zrealizowane w latach 2026 i 2027” – podkreślił Costa. Przywódcy byli zgodni, że należy usunąć utrzymujące się bariery w handlu transgranicznym.
Szacunki Międzynarodowego Funduszu Walutowego wskazują, że istniejące przeszkody odpowiadają średniej stawce celnej na poziomie 44 procent dla towarów. Premier De Wever mówił o mentalnym przejściu od koncepcji „single market” do „one market”. Jak zaznaczył, jeśli uda się przełożyć tę zmianę podejścia na konkretne rozwiązania, będzie to przełom. Jednocześnie ostrzegł, że w przypadku niepowodzenia skutki mogą być odwrotne do zamierzonych.
Rynki kapitałowe i koncepcja „28. reżimu”
Kolejnym obszarem wymagającym przyspieszenia jest integracja rynków kapitałowych. Zdaniem Costy Europa potrzebuje sprawnie działającego, wspólnego systemu finansowego, który skuteczniej przekształcałby europejskie oszczędności w inwestycje realizowane na terenie Unii.
Proces ten może jednak potrwać dłużej. Prezydent Francji Emmanuel Macron zasugerował, że jeśli do czerwca nie uda się osiągnąć porozumienia wszystkich państw członkowskich, grupa zainteresowanych krajów może uruchomić wzmocnioną współpracę.
Taka formuła – z udziałem co najmniej dziewięciu państw – jest według przewodniczącej Komisji Ursuli von der Leyen możliwa także w przypadku inicjatywy określanej jako „28. reżim”. Chodzi o zestaw jednolitych zasad umożliwiających firmom łatwiejsze prowadzenie działalności ponad granicami. Priorytetem pozostaje objęcie projektem wszystkich państw, ale w razie braku jednomyślności rozważane są alternatywne rozwiązania.
Ceny energii i funkcjonowanie rynku energii elektrycznej
Podczas obrad osiągnięto także porozumienie co do potrzeby przeciwdziałania wysokim cenom energii. Jak wskazał Costa, europejskie przedsiębiorstwa płacą za gaz nawet trzykrotnie więcej niż firmy w Stanach Zjednoczonych. Liderzy prowadzili również intensywną dyskusję na temat mechanizmu ustalania cen energii elektrycznej oraz powiązania cen prądu z ceną gazu, która jest wyższa niż w przypadku energii odnawialnej czy jądrowej.
Na tym etapie nie zapadły jeszcze konkretne decyzje. Komisja Europejska ma jednak przedstawić w marcu możliwe warianty działań. Zgodnie z zapowiedziami przeanalizowana zostanie także rewizja systemu handlu uprawnieniami do emisji CO2. Część przywódców wskazywała na zbyt wysokie ceny uprawnień i postulowała interwencję, podczas gdy inni – jak relacjonował Costa – bronili obecnego modelu.
Ochrona sektorów strategicznych i preferencje europejskie
Według przewodniczącego Rady Europejskiej panował szeroki konsensus co do konieczności lepszej ochrony sektorów strategicznych, takich jak obronność, czyste technologie, przemysł kosmiczny, sztuczna inteligencja czy systemy płatności. Celem jest również ograniczenie nadmiernej zależności od partnerów spoza Europy.
W kwestii tzw. europejskich preferencji przy wydatkowaniu środków publicznych uzyskano szerokie porozumienie, z zastrzeżeniem że działania te mają być proporcjonalne i ukierunkowane na wybrane sektory strategiczne. Liderzy opowiedzieli się także za przeglądem przepisów dotyczących fuzji, aby umożliwić większej liczbie europejskich przedsiębiorstw osiągnięcie globalnej skali działania.
Decyzje mają zapaść 19 marca w Brukseli
Konkretne rozwiązania, wraz z harmonogramem wdrażania, mają zostać uzgodnione podczas kolejnego szczytu zaplanowanego na 19 marca w Brukseli. „W 2026 r. Europa pokaże rezultaty. W ubiegłym roku udało się to w obszarze obronności, w tym roku zrobimy to w zakresie konkurencyjności” – podsumował Costa.
