Na pograniczu gmin Grimbergen i Zemst we Flandrii stwierdzono przekroczenie norm dla substancji PFAS w glebie. Władze obu samorządów zaapelowały do osób mieszkających w pobliżu terenu dawnej koksowni (Cokerie-site), aby do odwołania nie spożywały jaj z przydomowych hodowli ani warzyw uprawianych we własnych ogrodach. Jak zaznaczył burmistrz Grimbergen Bart Laeremans (Vernieuwing), odnotowane wartości nie są bardzo wysokie, jednak gmina woli działać zapobiegawczo i ograniczyć potencjalne ryzyko dla zdrowia mieszkańców.
Czym są substancje PFAS?
PFAS – czyli substancje per- i polifluoroalkilowe – to syntetyczne związki chemiczne, które wyjątkowo wolno ulegają rozkładowi w środowisku. Mogą kumulować się w wodzie, glebie, organizmach zwierząt oraz w ludzkim organizmie. W dłuższej perspektywie stanowią zagrożenie zarówno dla zdrowia, jak i dla środowiska naturalnego. Od 2021 r. władze Flandrii prowadzą systematyczne badania mające określić skalę zanieczyszczenia tymi substancjami.
Skąd pochodzi zanieczyszczenie?
Flamandzka agencja dróg wodnych De Vlaamse Waterweg przeprowadziła niedawno szeroko zakrojone prace remediacyjne na terenie dawnej koksowni w Grimbergen. To właśnie podczas tych działań w próbkach gleby wykryto podwyższone stężenia PFAS. Jak wyjaśnia burmistrz Laeremans, obecność tych związków w tym miejscu nie jest zaskoczeniem. W przeszłości funkcjonował tam koncern paliwowy TOTAL, a w trakcie ćwiczeń przeciwpożarowych używano pian gaśniczych zawierających PFAS.
Choć firma opuściła teren ponad 20 lat temu, ślady substancji wciąż są obecne w glebie i wodach gruntowych. Prace remediacyjne pozwoliły usunąć główne źródło zanieczyszczenia, jednak część związków zdążyła wcześniej rozprzestrzenić się wraz z wodą i powietrzem, docierając na sąsiednie działki.
Jakie środki ostrożności obowiązują?
Zalecenia dotyczą mieszkańców osiedla Gaston Devoswijk oraz ulicy Broekstraat w Grimbergen, a także Eppegemsesteenweg w Zemst. Osoby te powinny powstrzymać się od spożywania warzyw z własnych ogrodów oraz jaj od przydomowych kur. Dodatkowo w promieniu 500 metrów od zanieczyszczonego obszaru zalecono niekorzystanie z wody ze studni.
Dla mieszkańców osiedla Gaston Devoswijk nie jest to nowa sytuacja. Już ponad dekadę temu zwrócono się do nich z podobnym zaleceniem po wykryciu cyjanków w glebie i wodach gruntowych. Od tego czasu woda studzienna na tym terenie nie jest wykorzystywana do picia, gotowania ani podlewania upraw.
Obowiązujące środki mają charakter tymczasowy i pozostaną w mocy do czasu przedstawienia zaktualizowanej oceny przez flamandzki Departament Zdrowia (Departement Zorg). Jeśli przekroczenia norm będą się utrzymywać, ograniczenia mogą zostać wprowadzone na stałe.
Spotkanie informacyjne dla mieszkańców
W poniedziałek 23 lutego władze Grimbergen organizują spotkanie informacyjne dla osób mieszkających w okolicy. Wezmą w nim udział przedstawiciele Departamentu Zdrowia oraz De Vlaamse Waterweg. Zaproszenie skierowano do mieszkańców Grimbergen i Zemst, a także do lokalnych przedsiębiorców i właścicieli gruntów rolnych. Spotkanie ma umożliwić zadanie pytań oraz rozwianie wątpliwości związanych z wykrytym zanieczyszczeniem.
