W Belgii co drugie zasądzone świadczenie alimentacyjne nie jest regulowane w terminie albo w ogóle nie trafia do uprawnionego rodzica. Koalicja Arizona zapowiada zmianę tego stanu rzeczy poprzez wprowadzenie automatycznego mechanizmu wypłat za pośrednictwem Służby ds. Wierzytelności Alimentacyjnych (Secal – Service des créances alimentaires), działającej w strukturach Federalnego Ministerstwa Finansów (SPF Finances). Zamiast obecnego systemu, w którym instytucja interweniuje dopiero po powstaniu zaległości, nowe rozwiązanie miałoby przewidywać automatyczne przekazywanie alimentów od chwili wydania orzeczenia sądowego określającego ich wysokość. Reforma została zapisana w umowie koalicyjnej, jednak wymaga jeszcze przygotowania projektu ustawy i jego przyjęcia przez parlament.
Obecne zasady – reakcja dopiero po dwóch miesiącach bez płatności
W aktualnym modelu Secal podejmuje działania wyłącznie w przypadku stwierdzonych zaległości. Aby rodzic mógł skorzystać z pomocy tej instytucji, musi posiadać wyrok sądowy doręczony dłużnikowi przez komornika, a co najmniej dwie miesięczne raty alimentów muszą pozostać niezapłacone w ciągu roku. Zaliczki wypłacane przez Secal są dodatkowo ograniczone do maksymalnie 175 euro miesięcznie na jedno dziecko.
Z ostatniego raportu wynika, że pod koniec 2023 r. Secal prowadził prawie 27 000 aktywnych spraw, z czego 92 procent zgłoszeń pochodziło od kobiet. W 2024 r. instytucja wypłaciła zaliczki na łączną kwotę blisko 39 milionów euro, udzielając wsparcia niemal 16 000 rodzin.
Wzór z Quebecu
Partia Les Engagés, odpowiedzialna za to dossier w ramach koalicji, przedstawiła we wrześniu projekt ustawy inspirowany rozwiązaniami obowiązującymi w kanadyjskiej prowincji Quebec. Zgodnie z propozycją Secal miałby automatycznie pośredniczyć w przekazywaniu alimentów od momentu wydania wyroku ustalającego wysokość świadczenia – bez konieczności wykazywania zaległości przez uprawnionego rodzica oraz bez limitu kwotowego wypłacanych zaliczek.
Stopniowe wdrażanie reformy
Umowa koalicyjna zakłada etapowe wprowadzanie nowych przepisów. Automatyczny system wypłat miałby stać się standardem dla wszystkich nowych orzeczeń sądowych dotyczących alimentów. W odniesieniu do spraw prowadzonych według dotychczasowych zasad przewidziano podniesienie maksymalnej zaliczki wypłacanej przez Secal do 200 euro miesięcznie na dziecko od 2026 r., a następnie jej coroczne zwiększanie o 25 euro aż do osiągnięcia poziomu 350 euro miesięcznie na dziecko.
Choć przejście od systemu reagującego na zaległości do modelu opartego na niemal automatycznym mechanizmie wypłat budzi nadzieje wśród wielu rodzin, reforma rodzi również pytania o jej całkowite koszty oraz o organizacyjne i techniczne wyzwania związane z wdrożeniem tak szerokiej zmiany.
