Federalny minister zdrowia publicznego Frank Vandenbroucke zaprezentował we wtorek w komisji Izby Reprezentantów ogólną notę programową określającą kierunki polityki zdrowotnej na 2026 rok. Dokument obejmuje jedenaście kluczowych obszarów i powstał w odpowiedzi na narastające wyzwania: starzenie się społeczeństwa, rosnącą liczbę chorób przewlekłych, utrzymujący się niedobór personelu medycznego oraz napięcia wokół dostępu do świadczeń. Osią całego planu jest zasada „więcej pieniędzy na zdrowie, więcej zdrowia za nasze pieniądze” – zwiększone finansowanie ma iść w parze z konkretnymi reformami oraz odpowiedzialnością za ich wdrażanie.
Rekordowy budżet na ubezpieczenie zdrowotne
W części finansowej nota potwierdza dalszy wzrost budżetu ubezpieczenia zdrowotnego, realizowany poprzez normę wzrostu i mechanizm indeksacji. W 2026 roku przewidziano dodatkowe 1,566 miliarda euro, co oznacza, że całkowity budżet osiągnie 41,297 miliarda euro. Rząd podtrzymuje wieloletnią ścieżkę dojścia do normy wzrostu na poziomie 3 procent do 2029 roku. Jednocześnie podkreślono, że nowe środki będą „nierozerwalnie związane z reformami i odpowiedzialnością za ich realizację”.
Trzy priorytety i lepsza dostępność finansowa
Dokument wskazuje trzy nadrzędne cele, które mają wyznaczać kierunek zmian. Pierwszym jest wzmocnienie multidyscyplinarnej podstawowej opieki zdrowotnej, aby ograniczyć rozdrobnienie systemu. Drugim – poprawa dostępności świadczeń, rozumiana szerzej niż tylko w kategoriach finansowych. Trzecim – rozwój profilaktyki, określanej jako „niezbędna inwestycja”, która w dłuższej perspektywie pozwoli kontrolować koszty systemu.
Jednym z kluczowych elementów pozostaje dostępność finansowa. W 2026 roku podniesiony zostanie limit maksymalnych wydatków własnych pacjenta w ramach tzw. maksymalnej faktury – poprzez włączenie do niej wszystkich refundowanych leków oraz długoterminowej opieki psychiatrycznej. Nota odwołuje się również do projektu ustawy ramowej, która ma stworzyć podstawy do wypracowania – na bazie obiektywnych danych – porozumienia między świadczeniodawcami a kasami chorych w sprawie maksymalnych dopłat ponad ustalone honoraria.
Kadry medyczne i walka z biurokracją
Znaczną część dokumentu poświęcono sytuacji personelu medycznego. Minister zapowiada przygotowanie nowego porozumienia socjalnego, które ma obowiązywać od 2028 roku, oraz reformę koncepcji „zorganizowanego zespołu opieki”. Vandenbroucke apeluje przy tym o odejście od podejścia, w którym poszczególne zawody medyczne „zazdrośnie strzegą tego, co uważają za swoje”. Zwraca także uwagę na nadmierne obciążenie administracyjne – według przedstawionych danych pielęgniarki i opiekunowie medyczni poświęcają obecnie około jednej piątej czasu pracy na zadania niezwiązane bezpośrednio z opieką nad pacjentem.
Cyfryzacja i sztuczna inteligencja w służbie zdrowia
W nocie wyraźnie zaakcentowano rolę cyfryzacji oraz sztucznej inteligencji jako narzędzi modernizacji systemu. Minister podkreśla, że „pytanie nie brzmi, czy sztuczna inteligencja zmieni również opiekę zdrowotną, lecz jak możemy tę technologię właściwie wykorzystać, aby odciążyć personel medyczny”. Nowe rozwiązania mają wspierać organizację pracy i poprawiać efektywność świadczeń.
Walka z nadużyciami i efektywne wykorzystanie środków
Plan obejmuje również działania przeciwko oszustwom i nadużyciom oraz inicjatywy mające ograniczyć marnotrawstwo i nadmierne korzystanie ze świadczeń, zwłaszcza w obszarze przepisywania leków. Przy RIZIV – Narodowym Instytucie Ubezpieczeń Zdrowotnych i Rent Inwalidzkich – ma powstać nowa dyrekcja ds. „Appropriate Care” (właściwej opieki), której zadaniem będzie promowanie racjonalnego i uzasadnionego medycznie udzielania świadczeń.
Reorganizacja opieki – bliżej pacjenta
Centralnym elementem noty pozostaje reorganizacja systemu opieki zdrowotnej. Zasada przewodnia brzmi: „opieka blisko domu tam, gdzie to możliwe, koncentracja opieki tam, gdzie to konieczne”. Reforma sieci szpitali ma doprowadzić do politycznego porozumienia jeszcze przed latem. Dokument przewiduje także dalszy rozwój hospitalizacji dziennej jako sposobu usprawnienia organizacji świadczeń oraz opracowanie nowego planu dotyczącego chorób rzadkich.
Nota odnosi się ponadto do reformy nomenklatury medycznej i zasad finansowania szpitali, określając rok 2026 jako „kluczowy” dla tych procesów. Osobny rozdział dotyczy bezpieczeństwa świadczeń i wzajemnego szacunku, w tym wzmocnienia prawa pacjentów do składania skarg. Minister zapowiada również projekt ustawy znoszącej anonimowość dawców, „w szczególności w świetle prawa dziecka do informacji o swoim pochodzeniu”. Projekt ma trafić do parlamentu przed latem 2026 roku.
Profilaktyka, zdrowie psychiczne i reintegracja zawodowa
Profilaktyka zajmuje w dokumencie ważne miejsce. Jednym z długofalowych celów jest osiągnięcie do 2040 roku pokolenia wolnego od tytoniu. Osobny rozdział poświęcono zdrowiu psychicznemu – w pierwszej połowie 2026 roku ma zostać opracowany międzyfederalny plan w tym zakresie. Podstawowa opieka psychologiczna, z której skorzystano już w ramach ponad 5 milionów sesji, ma w 2026 roku dysponować budżetem w wysokości 252,08 miliona euro.
Na zakończenie dokument przewiduje ukierunkowane działania ułatwiające przenoszenie i zwalnianie osób internowanych, przy jednoczesnym utworzeniu 120 dodatkowych miejsc w 2026 roku. Ostatni rozdział koncentruje się na powiązaniach między zdrowiem a pracą, ze szczególnym naciskiem na reintegrację zawodową osób posiadających orzeczenie o niezdolności do pracy.
