Krajowa Rada Lekarzy Belgii (Ordre des médecins) opublikowała 3 lutego 2026 r. wyjaśnienia dotyczące praktyki stwierdzania zgonu przez lekarzy pełniących dyżury. Dokument precyzuje zasady dostępu do dokumentacji medycznej osób zmarłych w sytuacji, gdy lekarz dyżurny musi wypełnić formularz III C – oficjalne zaświadczenie o zgonie – bez wcześniejszej relacji terapeutycznej z pacjentem. Nowe wytyczne określają ściśle warunki, w jakich lekarz dyżurny może sięgać po dane zdrowotne za pośrednictwem elektronicznych sieci wymiany informacji medycznych. Celem jest pogodzenie obowiązku prawidłowego stwierdzenia zgonu z pełną ochroną wrażliwych danych oraz poszanowaniem tajemnicy lekarskiej, zgodnie z przepisami o ochronie danych osobowych.
Prawne ramy stwierdzania zgonu w Belgii
Belgijskie prawo jednoznacznie stanowi, że każdy zgon musi zostać stwierdzony przez uprawnionego lekarza. Sporządzenie aktu zgonu ma charakter zadania realizowanego w interesie publicznym i podlega szczególnym regulacjom, których celem jest zapewnienie rzetelności i kompletności dokumentacji.
W pierwszej kolejności obowiązek ten spoczywa na lekarzu prowadzącym osobę zmarłą. Dysponuje on wiedzą o historii choroby, schorzeniach przewlekłych oraz okolicznościach poprzedzających zgon, co umożliwia precyzyjne określenie przyczyn śmierci i poprawne wypełnienie formularza.
Problem praktyczny i jego konsekwencje
Trudności pojawiają się w sytuacjach, gdy lekarz prowadzący nie jest dostępny – na przykład poza godzinami pracy, w weekendy lub w czasie urlopu. Wówczas odpowiedzialność przejmuje lekarz dyżurny, zobowiązany do przyjazdu na miejsce, dokonania oględzin ciała oraz sporządzenia zaświadczenia o zgonie.
W praktyce lekarz dyżurny często nie zna historii medycznej zmarłego. Brak informacji o chorobach, przyjmowanych lekach czy przebiegu leczenia utrudnia prawidłowe ustalenie przyczyny zgonu. Może to prowadzić do nieścisłości w dokumentacji, co ma znaczenie zarówno dla statystyk zdrowia publicznego, jak i dla ewentualnych postępowań prawnych.
Wyjątkowe uprawnienie dostępu do danych medycznych
W odpowiedzi na te problemy wprowadzono rozwiązanie o charakterze wyjątkowym. Lekarz dyżurny sporządzający akt zgonu może uzyskać dostęp do danych zdrowotnych osoby zmarłej zapisanych w elektronicznych sieciach wymiany informacji medycznych. Uprawnienie to jest jednak ściśle ograniczone i obwarowane szeregiem warunków.
Podstawową zasadą jest tzw. zasada celowości i proporcjonalności. Oznacza to, że lekarz może zapoznać się wyłącznie z informacjami niezbędnymi do wypełnienia aktu zgonu. Niedozwolony jest dostęp do danych, które nie mają bezpośredniego związku z ustaleniem przyczyny śmierci lub wykraczają poza zakres konieczny do realizacji obowiązku prawnego.
Mechanizmy kontroli i zabezpieczenia danych
Dostęp do dokumentacji medycznej zmarłych objęto rozbudowanymi mechanizmami nadzoru. Każde sięgnięcie po dane przez lekarza dyżurnego jest automatycznie rejestrowane w systemie informatycznym. Rejestry te pozwalają na późniejszą kontrolę zasadności dostępu i stanowią zabezpieczenie przed nadużyciami.
Wprowadzono również ścisłe ograniczenie czasowe. Dane medyczne osoby zmarłej są dostępne dla lekarza dyżurnego maksymalnie przez 24 godziny od momentu zgonu. Okres ten ma umożliwić wykonanie niezbędnych czynności administracyjnych, przy jednoczesnym zminimalizowaniu ryzyka nieuprawnionego dostępu do wrażliwych informacji.
Zgodność z przepisami o ochronie danych
Stanowisko Ordre des médecins wpisuje się w ramy europejskich i belgijskich regulacji dotyczących ochrony danych osobowych, w szczególności danych medycznych. Opisane procedury są zgodne z przepisami regulującymi wymianę informacji zdrowotnych w systemach połączonych za pośrednictwem rejestru referencyjnego platformy eHealth.
Nowe zasady mają na celu zachowanie równowagi między dwiema kluczowymi wartościami: skutecznym wykonywaniem ustawowych obowiązków przez lekarzy oraz ochroną prywatności i tajemnicy lekarskiej, także po śmierci pacjenta. Wytyczne pokazują, w jaki sposób nowoczesne systemy informatyczne mogą wspierać praktykę medyczną, jednocześnie spełniając najwyższe standardy bezpieczeństwa danych.
