Minister odpowiedzialny za walkę z oszustwami socjalnymi Rob Beenders (Vooruit) przedstawił w poniedziałek przed komisją spraw społecznych Izby Reprezentantów bilans działań prowadzonych w ramach planu przeciwdziałania nadużyciom w systemie zabezpieczenia społecznego. Program na lata 2025-2026 wygenerował 280 mln euro wpływów w ciągu pierwszych trzech kwartałów ubiegłego roku. Minister zaznaczył jednak, że jako koordynator nie dysponuje szczegółowym zestawieniem obejmującym poszczególne kategorie wykrytych nadużyć. Wskazał przy tym na coroczny raport Służby Informacji i Badań Społecznych (Sirs) oraz zachęcił posłów do kierowania pisemnych zapytań w celu uzyskania bardziej precyzyjnych danych.
Wyższe wpływy niż w poprzednich latach
Zgodnie z rocznym raportem Sirs, opublikowanym w kwietniu ubiegłego roku, działania wymierzone w oszustwa socjalne przyniosły w 2024 r. łącznie 434 865 303 euro. Rok wcześniej suma ta wynosiła 385,5 mln euro. Rob Beenders wyjaśnił, że wyjątkowo wysoki wynik za 2024 r. był w dużej mierze efektem zwrotu pierwszych środków związanych z nienależnie pobraną pomocą covidową – według danych Sirs chodzi o 10,25 mln euro – a także zakończenia kilku dużych i złożonych postępowań.
Kontrowersje wokół reportażu telewizyjnego
We wtorek przed komisją parlamentarną stanęło kilku ministrów, aby omówić reakcje wywołane reportażem wyemitowanym na antenie RTL-TVi pod tytułem „Bez pracy – wszyscy oszuści?”. W materiale głos zabierały osoby utrzymujące się z zasiłków i deklarujące brak chęci podjęcia zatrudnienia, co wywołało szeroką debatę społeczną. Minister Beenders odmówił komentowania indywidualnych przypadków przedstawionych w programie, podkreślając, że w odniesieniu do tych osób prowadzone są obecnie postępowania wyjaśniające.
Zaostrzenie działań na lata 2026-2029
Pod koniec grudnia Rada Ministrów zatwierdziła nowy plan działań na lata 2026-2029, w którym szczególny nacisk położono na zwalczanie nadużyć na rynku pracy i w systemie zabezpieczenia społecznego. Dokument przewiduje wzmocnienie służb kontrolnych poprzez utworzenie dodatkowych etatów: 23 w Inspekcji Społecznej, 34 w ONSS (krajowym urzędzie zabezpieczenia społecznego), 10 w Inasti (instytucie zabezpieczeń społecznych dla osób samozatrudnionych) oraz 31 w Inami (narodowym instytucie ubezpieczenia chorobowego i inwalidzkiego).
Minister zapowiedział również, że w 2026 r. do belgijskiego prawa zostanie wdrożona europejska dyrektywa dotycząca pracowników platform cyfrowych. Planowane są także zmiany legislacyjne, które umożliwią sędziemu odebranie pracodawcy prawa do świadczeń z ONSS w przypadku udowodnionego oszustwa. W sektorze budowlanym, obok obowiązującej już rejestracji przy wejściu na plac budowy (check-in), wprowadzony ma zostać również obowiązek rejestracji przy jego opuszczaniu (check-out).
Nowe narzędzia kontrolne
Minister zatrudnienia David Clarinval, przesłuchiwany bezpośrednio po Robie Beendersie, zapowiedział z kolei wdrożenie szeregu nowych instrumentów kontrolnych, w tym intensyfikację krzyżowania danych, czyli tzw. dataminingu. Jedna z planowanych operacji, określona kryptonimem „thunderstorm”, ma polegać na porównywaniu wniosków o zasiłek dla bezrobotnych z tytułu czasowej przerwy w pracy spowodowanej niepogodą z danymi Królewskiego Instytutu Meteorologicznego (IRM).
W przygotowaniu jest także aplikacja, która ma pomóc inspektorom w precyzyjniejszym typowaniu przedsiębiorstw do kontroli. Minister zapowiedział ponadto poprawę wymiany informacji pomiędzy poszczególnymi służbami inspekcyjnymi, co ma zwiększyć skuteczność walki z nadużyciami w systemie zabezpieczenia społecznego.
