Prezes CPAS/OCMW Molenbeek krytykuje nową ustawę o utracie obywatelstwa

Uchwalenie przez Izbę Reprezentantów w miniony czwartek nowelizacji przepisów dotyczących pozbawienia obywatelstwa belgijskiego wywołało falę krytycznych reakcji ze strony polityków i przedstawicieli środowisk społecznych. Jednym z najbardziej stanowczych głosów sprzeciwu był Ahmed El Khannouss, prezes CPAS/OCMW w gminie Molenbeek-Saint-Jean w Brukseli, który określił nowe regulacje jako niesprawiedliwe i sprzeczne z zasadą równości wszystkich obywateli. Ustawa, poparta przez koalicję rządową Arizona oraz skrajnie prawicową partię Vlaams Belang, rozszerza możliwość pozbawienia obywatelstwa osób posiadających podwójne obywatelstwo, skazanych na karę przekraczającą pięć lat pozbawienia wolności za przestępstwa związane z przestępczością zorganizowaną, zabójstwem lub przestępstwami seksualnymi. Nowe przepisy mają wejść w życie 1 maja 2026 r.

Krytyka wprowadzenia obywatelstwa „dwóch kategorii”

W obszernym wpisie opublikowanym w mediach społecznościowych Ahmed El Khannouss podkreślił, że kluczową wartością, której należy bezwzględnie strzec, jest pełna równość wszystkich obywateli belgijskich, niezależnie od ich pochodzenia. Zwrócił przy tym uwagę na osobisty wymiar tej debaty, wskazując, że jego rodzina żyje w Belgii już od czterech pokoleń. Mimo to, jego zdaniem, nowa ustawa wprowadza podział na obywateli „pierwszej” i „drugiej” kategorii.

El Khannouss ocenił, że przepisy wysyłają jednoznaczny sygnał do mieszkańców Belgii o zróżnicowanym pochodzeniu, sugerując im, iż nigdy nie będą postrzegani jako pełnoprawni obywatele. Najbardziej problematyczne jest dla niego to, że możliwość utraty obywatelstwa dotyczy wyłącznie osób posiadających podwójną przynależność państwową, co w jego ocenie narusza zasadę równego traktowania.

Podkreślił, że takie zróżnicowanie nie powinno być akceptowane, akcentując prostą zasadę: jeden obywatel belgijski powinien być traktowany tak samo jak każdy inny obywatel, bez względu na swoje pochodzenie.

Kontekst polityczny i poparcie skrajnej prawicy

Prezes CPAS/OCMW na Molenbeek szczególnie krytycznie odniósł się do politycznego kontekstu uchwalenia ustawy. Zwrócił uwagę, że nowe przepisy uzyskały silne poparcie ze strony Vlaams Belang, co uznał za sygnał alarmowy. W jego ocenie fakt ten świadczy o tym, że rząd federalny coraz wyraźniej ulega wpływom skrajnej prawicy.

Tak ostre sformułowania odzwierciedlają obawy El Khannoussa dotyczące kierunku, w jakim zmierza debata publiczna na szczeblu federalnym. Jego zdaniem wsparcie ze strony Vlaams Belang podważa moralną legitymację reformy i rodzi pytania o jej rzeczywiste cele.

Wątpliwości konstytucyjne i prawne

Ahmed El Khannouss przypomniał również o licznych zastrzeżeniach prawnych zgłaszanych podczas prac legislacyjnych. Wskazał, że ustawa była krytykowana ze względu na ryzyko jej niezgodności z konstytucją oraz na wprowadzenie obywatelstwa „dwóch prędkości”. Mimo tych ostrzeżeń, formułowanych przez prawników i ekspertów prawa konstytucyjnego, przepisy zostały ostatecznie przyjęte.

Zastrzeżenia te dotyczą przede wszystkim naruszenia zasady równości wobec prawa. Krytycy reformy argumentują, że uzależnienie możliwości utraty obywatelstwa od posiadania drugiego paszportu prowadzi do nierównego traktowania osób skazanych za te same czyny, wyłącznie ze względu na ich status obywatelski.

Bezpieczeństwo publiczne a inne środki walki z przestępczością

El Khannouss zaznaczył jednocześnie, że jego krytyka nie oznacza bagatelizowania problemu przestępczości. Podkreślił, że walka z nią powinna być zdecydowana, jednak – jego zdaniem – wymaga innych narzędzi niż rozszerzanie możliwości pozbawienia obywatelstwa.

Według prezesa CPAS/OCMW skuteczna polityka bezpieczeństwa powinna opierać się przede wszystkim na realnym wzmocnieniu policji i wymiaru sprawiedliwości. Jak stwierdził, inwestycje w te obszary nie wydają się być priorytetem dla obecnej koalicji rządowej Arizona, co uznał za poważny problem w kontekście walki z przestępczością.

Argumenty większości rządowej

Partie tworzące większość parlamentarną przedstawiają reformę jako dodatkowe narzędzie w walce z najpoważniejszymi przestępstwami oraz element wzmacniania bezpieczeństwa w kraju. Zgodnie z nowymi przepisami, w określonych przypadkach sędziowie będą zobowiązani do rozważenia pozbawienia obywatelstwa osób z podwójnym obywatelstwem skazanych za ciężkie przestępstwa, nawet jeśli prokuratura nie złożyła takiego wniosku. Każda decyzja w tej sprawie będzie musiała zostać szczegółowo uzasadniona.

Dotychczas możliwość pozbawienia obywatelstwa była stosowana głównie wobec osób skazanych za przestępstwa terrorystyczne. Nowa ustawa znacząco rozszerza ten mechanizm, obejmując nim również przestępczość zorganizowaną, zabójstwa oraz przestępstwa seksualne, pod warunkiem orzeczenia kary przekraczającej pięć lat pozbawienia wolności i posiadania przez skazanego drugiego obywatelstwa.