W piątek 30 stycznia 2026 r. odbyła się uroczysta inauguracja nowego Pałacu Sprawiedliwości w Namur, uznawana za jeden z kluczowych etapów modernizacji belgijskiej infrastruktury sądowej. W ceremonii uczestniczyły minister sprawiedliwości Annelies Verlinden oraz minister działań publicznych i modernizacji, odpowiedzialna za zarządzanie nieruchomościami państwowymi, Vanessa Matz. Nowoczesny kompleks, zlokalizowany na terenie dawnych koszar Léopold, skupia od kilku miesięcy wszystkie instytucje wymiaru sprawiedliwości z regionu Namur w jednym miejscu. Zapewnia to lepszą funkcjonalność, wyższy poziom bezpieczeństwa oraz pełną dostępność zarówno dla obywateli, jak i dla przedstawicieli zawodów prawniczych. Inwestycja, zrealizowana we współpracy władz sądowniczych, Agencji Budynków oraz Federalnego Ministerstwa Sprawiedliwości, odpowiada na wieloletnie zaniedbania infrastrukturalne i rosnące potrzeby nowoczesnego sądownictwa w zakresie efektywności energetycznej, dostępności architektonicznej i warunków pracy.
Otwarcie obiektu wieńczy długi proces przygotowań i realizacji inwestycji, której celem było stworzenie wzorcowego budynku sądowego, łączącego wysokie standardy ekologiczne z wymaganiami funkcjonalnymi charakterystycznymi dla instytucji wymiaru sprawiedliwości. Skupienie dotychczas rozproszonych sądów i prokuratur w jednej lokalizacji ma kluczowe znaczenie dla sprawności pracy, ograniczając konieczność przemieszczania się między budynkami oraz usprawniając obieg dokumentów i koordynację postępowań. Dla mieszkańców regionu Namur oznacza to wyraźną poprawę dostępności usług sądowych oraz większy komfort ich użytkowania, zwłaszcza dla osób z niepełnosprawnościami i ograniczoną mobilnością.
Odpowiedź na kryzys przestarzałej infrastruktury sądowej
Belgijska infrastruktura sądowa obejmuje obecnie 219 budynków rozsianych po całym kraju, co od lat stanowi poważne wyzwanie organizacyjne i finansowe. Znaczna część tych obiektów powstała w czasach, gdy kwestie dostępności, bezpieczeństwa, dobrostanu pracowników czy efektywności energetycznej nie były priorytetem w projektowaniu budynków publicznych. Skutkiem jest zaawansowane zużycie wielu siedzib sądów i ich niedostosowanie do współczesnych standardów.
W odpowiedzi na ten stan rzeczy Federalne Ministerstwo Sprawiedliwości oraz Federalna Agencja Budynków, przy wsparciu władz politycznych, wdrażają długofalową politykę modernizacji i racjonalizacji zarządzania nieruchomościami sądowymi. Jej kluczowym elementem jest konsolidacja rozproszonych instytucji w nowoczesnych kompleksach, oferujących lepszą dostępność, wyższy standard wyposażenia oraz większą trwałość i efektywność eksploatacyjną. Nowy Pałac Sprawiedliwości w Namur jest jednym z najbardziej wyrazistych przykładów realizacji tej strategii.
Zrównoważona architektura i nowoczesne rozwiązania ekologiczne
Projekt namurskiego kompleksu sądowego powstał w oparciu o najwyższe standardy jakości środowiskowej, czyniąc go jednym z najbardziej ekologicznych obiektów tego typu w Belgii. Zastosowano trwałe materiały o niskim wpływie na środowisko naturalne. Elewacje oraz posadzka w Sali Kroków Straconych wykonane zostały z belgijskiego kamienia niebieskiego oraz kamienia z Vinalmont. We wnętrzach wykorzystano drewno, m.in. w ramach okiennych i meblach sal rozpraw, a elementy konstrukcyjne uzupełniono stalą cortenową, znaną z wysokiej odporności na korozję.
Budynek spełnia rygorystyczne normy efektywności energetycznej Ew-QZEN, co oznacza bardzo niskie zapotrzebowanie na energię zewnętrzną. Podwójne przeszklenia z dodatkowymi panelami szklanymi zapewniają doskonałą izolację termiczną i akustyczną, szczególnie istotną w kontekście poufności postępowań sądowych.
System gospodarowania wodą obejmuje zbiornik na wodę deszczową o pojemności 170 metrów sześciennych, wykorzystywaną m.in. w toaletach i na zielonych tarasach, zbiornik retencyjny o pojemności 108 metrów sześciennych oraz zbiornik przeciwpożarowy mieszczący 120 metrów sześciennych wody. Na dachu zainstalowano 664 panele fotowoltaiczne o łącznej mocy 267 kilowatów szczytowych, które pozwolą ograniczyć emisję dwutlenku węgla o około 111 ton rocznie.
Stopniowe przenoszenie instytucji sądowych
Choć oficjalna inauguracja odbyła się pod koniec stycznia 2026 r., nowy Pałac Sprawiedliwości funkcjonuje operacyjnie od kilku miesięcy. Pierwsza rozprawa w nowym budynku odbyła się 19 maja 2025 r. Proces przenoszenia instytucji realizowano etapami, tak aby nie zakłócić bieżącej pracy sądów i prokuratur.
Po zakończeniu relokacji wszystkie instytucje wymiaru sprawiedliwości z regionu Namur znalazły się w jednym kompleksie. Działają tam obecnie Sąd Gospodarczy, Sąd Pracy wraz z Audytoratem Pracy, Trybunał Pracy, Sąd Policyjny, Sądy Pokoju, Prokuratura Prokuratora Królewskiego oraz Sąd Pierwszej Instancji. Centralizacja znacząco ułatwia pracę personelu oraz dostęp obywateli do usług sądowych.
Operacja logistyczna na ogromną skalę
Jednym z największych wyzwań związanych z otwarciem nowego kompleksu było przeniesienie archiwów i akt sądowych. Łącznie przetransportowano około 11 000 metrów bieżących dokumentacji, co odpowiada objętości blisko 282 000 egzemplarzy kodeksu cywilnego. Operacja wymagała precyzyjnego planowania i ścisłej współpracy między instytucjami sądowymi, Agencją Budynków, Federalnym Ministerstwem Sprawiedliwości oraz wyspecjalizowanymi firmami zewnętrznymi. Szczególny nacisk położono na zachowanie ciągłości dokumentacji i możliwość bieżącego dostępu do akt w trakcie całego procesu.
Nowoczesny wymiar sprawiedliwości z myślą o przyszłości
Nowy Pałac Sprawiedliwości w Namur jest elementem szerszej strategii transformacji belgijskiego sądownictwa, której celem jest stworzenie systemu bardziej dostępnego, inkluzywnego, bezpiecznego i przyjaznego zarówno dla obywateli, jak i dla pracowników wymiaru sprawiedliwości. Inwestycja ta wykracza poza ramy pojedynczego projektu budowlanego i stanowi punkt odniesienia dla kolejnych modernizacji planowanych w innych regionach kraju.
Przedstawiciele rządu federalnego podkreślają, że namurski kompleks ma służyć jako model dla przyszłych inwestycji, łączących funkcjonalność, zrównoważony rozwój i wysoką jakość przestrzeni publicznej.
