Parlament Europejski we wtorek w Strasburgu zgodził się na zastosowanie pilnej procedury legislacyjnej wobec trzech aktów prawnych związanych z uruchomieniem pożyczki w wysokości 90 miliardów euro dla Ukrainy. Decyzja o wsparciu finansowym, oparta na mechanizmie wspólnego zadłużenia Unii Europejskiej, została wcześniej uzgodniona podczas ostatniego szczytu europejskiego. Zastosowanie nadzwyczajnej ścieżki legislacyjnej jest bezpośrednią konsekwencją sprzeciwu Belgii wobec wykorzystania zamrożonych rosyjskich rezerw walutowych.
Kontrowersje wokół rosyjskich aktywów w Brukseli
Przyjęty przez Unię mechanizm finansowania stanowi odpowiedź na stanowisko belgijskich władz, które od początku wyrażały zastrzeżenia wobec planów sięgnięcia po zamrożone rosyjskie aktywa. Znaczna część tych środków, należących do rosyjskich instytucji państwowych, znajduje się na terytorium Unii Europejskiej, przede wszystkim w Brukseli, gdzie siedzibę ma Euroclear, instytucja odpowiedzialna za ich przechowywanie i obsługę.
W obliczu impasu państwa członkowskie zdecydowały się na sięgnięcie po bezprecedensowe rozwiązanie w postaci tzw. wzmocnionej współpracy. Do mechanizmu przystąpiły 24 kraje UE. Czechy, Węgry oraz Słowacja nie wzięły udziału w inicjatywie, jednak jednocześnie nie zgłosiły formalnego sprzeciwu wobec jej realizacji. Ostateczne głosowanie nad uruchomieniem wzmocnionej współpracy zaplanowano na środę, 21 stycznia.
Harmonogram legislacyjny i wypłata środków
Równolegle z decyzją dotyczącą wzmocnionej współpracy eurodeputowani poparli także zastosowanie trybu pilnego wobec dwóch kolejnych projektów legislacyjnych. Pierwszy z nich dotyczy bezpośrednio ustanowienia pożyczki dla Ukrainy, drugi przewiduje zmiany w obowiązującym Instrumencie dla Ukrainy. Merytoryczne głosowania nad tymi dokumentami mają odbyć się w lutym bieżącego roku.
Komisja Europejska liczy, że pierwsza transza środków finansowych zostanie uruchomiona na początku kwietnia 2026 r. Pozostała część pożyczki ma być wypłacana etapami w dalszej części 2026 r. oraz w 2027 r. W zeszłym tygodniu Komisja zaprezentowała wstępny podział 90 miliardów euro. Około dwie trzecie kwoty miałoby zostać przeznaczone na wsparcie obronności Ukrainy w trwającym konflikcie z Rosją, natomiast pozostałe środki na bieżące funkcjonowanie państwa.
Rosyjskie aktywa wciąż przedmiotem dyskusji
Choć Unia Europejska zdecydowała się na alternatywny model finansowania oparty na wspólnym zadłużeniu, kwestia wykorzystania zamrożonych rosyjskich aktywów pozostaje otwarta. Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen podkreśliła, że Unia zastrzega sobie możliwość sięgnięcia po te środki w przyszłości, między innymi jako potencjalne źródło spłaty pożyczki udzielonej Ukrainie.
