Anne-Catherine Dalcq z partii MR, walońska minister rolnictwa i rozwoju obszarów wiejskich, stanowczo sprzeciwia się podpisaniu umowy handlowej między Unią Europejską a krajami Mercosur, sfinalizowanej w sobotę 18 stycznia 2026 r. w Paragwaju. W obszernym wywiadzie minister wskazuje zagrożenia dla walońskiego rolnictwa, zapowiada stworzenie silnej marki regionalnej dla produktów lokalnych oraz omawia inne wyzwania stojące przed sektorem – od dostępu do ziemi po skutki zmian klimatycznych.
Autonomia żywnościowa pod presją
„Rozumiem wymiar geopolityczny i ekonomiczny, ale istnieje też kwestia strategicznej autonomii żywnościowej” – podkreśla minister w rozmowie przeprowadzonej w jej gabinecie w Jambes. Powołuje się na analizy Wspólnego Centrum Badawczego Komisji Europejskiej, według których przewidziane w umowie kontyngenty mogą zagrozić sektorom wołowiny, cukru i drobiu.
Zdaniem minister problemy są widoczne już dziś. Nierafinowany cukier trzcinowy trafia do Unii Europejskiej bez cła, jest tu rafinowany, a następnie reeksportowany, co uderza w europejskich producentów. Od 2017 r. w UE zamknięto 20 cukrowni. „Cukier, który będziemy spożywać w przyszłości – czy ma pochodzić z Ameryki Południowej, czy z Europy?” – pyta retorycznie Dalcq.
Nierównowaga zapisów handlowych
Pytana o warunki, które mogłyby uczynić umowę akceptowalną, minister wskazuje na konieczność zmniejszenia kontyngentów do poziomu, który nie zagrażałby poszczególnym branżom. Jej zdaniem wielkości te powinny być ustalane w porozumieniu z sektorami, tak aby określić realne limity importu przy jednoczesnym zachowaniu autonomii żywnościowej.
Kluczową kwestią pozostaje także wzajemność norm. Minister przytacza głosy rolników gotowych ograniczać stosowanie środków ochrony roślin, inwestować w droższe, bardziej odporne odmiany czy w technologie mechanicznego odchwaszczania – pod warunkiem, że będzie to miało sens agronomiczny. Jednocześnie zwraca uwagę, że rynki miałyby zostać otwarte na produkty z krajów, gdzie stosuje się substancje zakazane w UE od kilkudziesięciu lat.
Dalcq przypomina również o trudnej sytuacji dochodowej walońskich rolników. Średni dochód w sektorze to około 42 procent przeciętnego wynagrodzenia mieszkańca Walonii. Jej zdaniem umowa UE–Mercosur nie poprawi sytuacji gospodarstw, które już dziś mają problem z zapewnieniem sobie stabilnego utrzymania.
Marka regionalna jako odpowiedź
Minister zapowiada wprowadzenie silnej marki parasolowej dla produktów lokalnych, która pozwoli konsumentom łatwo rozpoznać żywność wyprodukowaną w regionie. Prace prawne nad projektem zostały zakończone, a obecnie rusza etap kreatywny.
Jak wyjaśnia, konsumenci obawiają się nieświadomego zakupu żywności pochodzącej z krajów Mercosur. Wyraźne oznaczenie ma rozwiać te wątpliwości. Dalcq wskazuje, że we Francji część dużych sieci handlowych zadeklarowała już rezygnację z oferowania produktów z tego obszaru.
Nowa marka ma też pomóc w odbudowie wartości dodanej w regionie. Minister podaje przykład zbóż sprzedawanych obecnie na rynku światowym i zapowiada rozwój produktów finalnych, takich jak chleb wytwarzany z walońskich zbóż. Podobne podejście ma objąć sektor mleczarski, aby większa część wartości była tworzona lokalnie, zamiast eksportu surowców po cenach globalnych.
Defiskalizacja dopłat z Wspólnej Polityki Rolnej
Jako formę rekompensaty dla rolników partia MR proponuje zwolnienie z opodatkowania dopłat w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. Minister potwierdza, że rozwiązanie miałoby objąć wszystkich rolników bez dodatkowych komplikacji administracyjnych. Według jej wyliczeń pozwoliłoby to zatrzymać około 12 procent środków, które obecnie trafiają do budżetu federalnego. Szczegóły pozostają w gestii wicepremiera Davida Clarinvala.
Dostęp do ziemi coraz trudniejszy
Ceny gruntów rolnych w Walonii rosną średnio o 6 procent rocznie, co utrudnia dostęp do ziemi. Minister zwraca uwagę na rosnącą konkurencję ze strony podmiotów inwestujących w projekty związane z rynkiem kredytów węglowych. W listopadzie przedstawiła rządowi walońskiemu notę w sprawie przywrócenia ziemi do centrum polityk publicznych.
Zapowiada prace nad mechanizmami antyspekulacyjnymi oraz podkreśla potrzebę połączenia celów klimatycznych z produkcją żywności. Zwraca też uwagę, że niemal dwie trzecie gruntów rolnych w Walonii jest dzierżawionych, a obecne zasady dzierżawy wymagają wzmocnienia poprzez zachęty podatkowe i zmianę mechanizmu ustalania czynszów.
Wyzwania demograficzne i klimatyczne
Sektor rolny w Walonii stoi również przed wyzwaniami demograficznymi. Połowa rolników ma ponad 55 lat, a jedynie 20 procent posiada następcę. Minister podkreśla konieczność lepszego przygotowania procesu przekazywania gospodarstw, także osobom spoza sektora.
Równie istotna jest adaptacja do zmian klimatycznych. Fundusz klęsk żywiołowych uruchamiany jest niemal co roku. Dalcq zapowiada prace nad mechanizmem ubezpieczeniowym obejmującym plony lub dochody, tak aby rolnicy nie ponosili samodzielnie ryzyka związanego z coraz częstszymi zjawiskami ekstremalnymi.
