Wiceminister obrony narodowej Cezary Tomczyk poinformował, że Polska oficjalnie wystąpi z konwencji ottawskiej zakazującej stosowania min przeciwpiechotnych w dniu 20 lutego 2026 r. Decyzja ta umożliwi przyjmowanie oraz produkcję tego rodzaju uzbrojenia. Polska dołączy w ten sposób do grupy państw regionu, które zdecydowały się na podobny krok w reakcji na wojnę toczącą się u ich granic. Organizacje pozarządowe ostro krytykują tę decyzję, ostrzegając przed długofalowymi skutkami humanitarnymi i zagrożeniem dla ludności cywilnej.
W rozmowie z Radiem Zet wiceminister Cezary Tomczyk podkreślił, że wycofanie się z konwencji nastąpi definitywnie 20 lutego 2026 r. „Polska wycofuje się z konwencji ottawskiej 20 lutego i będzie dzięki temu w stanie przyjmować i produkować miny przeciwpiechotne” – oświadczył przedstawiciel resortu obrony.
Decyzja ta kończy proces rozpoczęty ponad rok temu. W marcu 2025 r. Polska, wspólnie z państwami bałtyckimi oraz Finlandią, ogłosiła zamiar wystąpienia z traktatu. W lipcu tego samego roku krok ten został sformalizowany, gdy ówczesny prezydent Polski Andrzej Duda podpisał ustawę zatwierdzoną wcześniej przez parlament.
Wojna u granic i zmiana podejścia do bezpieczeństwa
Polska, Finlandia oraz państwa bałtyckie stopniowo zmieniają swoje podejście do polityki bezpieczeństwa, odchodząc od dotychczasowej spójności z unijnymi standardami rozbrojeniowymi. Bezpośrednim impulsem pozostaje trwający konflikt rosyjsko-ukraiński, który w znacznym stopniu wpływa na ocenę zagrożeń w regionie.
Władze uzasadniają swoją decyzję koniecznością wzmocnienia zdolności obronnych w obliczu realnego ryzyka militarnego. Miny przeciwpiechotne są postrzegane jako element obrony terytorialnej, który może utrudnić lub spowolnić potencjalną ofensywę lądową.
Sprzeciw organizacji humanitarnych
Krok podjęty przez Polskę oraz inne państwa regionu spotkał się z ostrą krytyką organizacji pozarządowych, w tym Handicap International. Już w momencie ogłoszenia zamiaru wystąpienia z konwencji organizacja ostrzegała, że „podejmując tę decyzję, te kraje wysyłają jasny sygnał: cywile są do poświęcenia”.
Według przedstawicieli organizacji jest to także sygnał, że straty wśród ludności cywilnej mogą być uznawane za akceptowalne oraz zachęta dla innych państw do pójścia tą samą drogą. Organizacje humanitarne podkreślają, że stosowanie min przeciwpiechotnych wiąże się z długotrwałym cierpieniem i trudnymi do odwrócenia konsekwencjami.
Miny jako zagrożenie na dziesięciolecia
Międzynarodowy Komitet Czerwonego Krzyża od lat wskazuje, że miny przeciwpiechotne powodują ogromne straty wśród ludności cywilnej i pozostają zagrożeniem długo po zakończeniu konfliktów zbrojnych. Niewybuchy i nieoznaczone pola minowe wciąż prowadzą do śmierci i ciężkich obrażeń, często wśród dzieci, w krajach dotkniętych wojnami sprzed wielu lat.
Konwencja ottawska – przełomowy traktat rozbrojeniowy
Konwencja ottawska, oficjalnie Konwencja o zakazie użycia, składowania, produkcji i przekazywania min przeciwpiechotnych oraz o ich zniszczeniu, weszła w życie w 1999 r. Do tej pory ratyfikowały ją 164 państwa, co czyniło ją jednym z najszerzej akceptowanych porozumień rozbrojeniowych na świecie.
Wycofanie się Polski, Finlandii i państw bałtyckich jest pierwszym tak znaczącym odejściem od tego traktatu od momentu jego wejścia w życie i może stać się precedensem dla innych krajów, które w obliczu zmieniającej się sytuacji geopolitycznej ponownie oceniają swoje potrzeby w zakresie bezpieczeństwa.
