Prokuratura okręgowa w Limburgii od 1 stycznia 2026 r. wprowadziła zasadniczą zmianę w podejściu do posiadania substancji odurzających i psychoaktywnych. Nowa polityka karna rezygnuje z dotychczasowego rozróżnienia na narkotyki „miękkie” i „twarde”, obejmując jednolitymi zasadami wszystkie substancje. Jak podkreśla Prokurator Królewski Frank Bleyen, celem tej decyzji jest wysłanie jasnego sygnału, że żadna forma narkotyków nie jest obojętna i każda wiąże się z konsekwencjami prawnymi. Jednocześnie nowe podejście wzmacnia elementy prewencji oraz dostępu do terapii, ze szczególnym uwzględnieniem osób młodych.
Najistotniejszą zmianą jest zniesienie kategoryzacji substancji psychoaktywnych. W poprzednim systemie konopie indyjskie były traktowane łagodniej niż inne narkotyki, co w praktyce często oznaczało brak realnych sankcji za ich posiadanie. Od początku 2026 r. wszystkie substancje – niezależnie od tego, czy chodzi o konopie, podtlenek azotu, czy inne środki odurzające – podlegają tym samym zasadom odpowiedzialności karnej.
Zdaniem prokuratury dotychczasowe określanie konopi jako „miękkiego narkotyku” sprzyjało bagatelizowaniu ich wpływu i normalizacji używania. Tymczasem każda substancja psychoaktywna niesie ryzyko dla zdrowia psychicznego i fizycznego, bezpieczeństwa na drogach, funkcjonowania zawodowego oraz relacji rodzinnych. W ocenie władz wymiaru sprawiedliwości jedynie konsekwentne traktowanie wszystkich narkotyków w jednakowy sposób może ograniczyć ich rozpowszechnianie.
Prewencja jako klucz nowej strategii
Nowa polityka opiera się w dużej mierze na działaniach zapobiegawczych. Prokuratura wychodzi z założenia, że szybka reakcja na pierwsze przypadki posiadania narkotyków może zapobiec rozwojowi uzależnienia oraz dalszym problemom społecznym. Każda osoba przyłapana na posiadaniu substancji otrzymuje informacje o możliwościach wsparcia terapeutycznego, a w uzasadnionych przypadkach także konkretne skierowanie do odpowiednich instytucji.
Model ten ma łączyć element represyjny z pomocą, tak aby wymiar sprawiedliwości i służby terapeutyczne działały komplementarnie. Celem nie jest wyłącznie ukaranie naruszenia prawa, lecz także przerwanie ścieżki prowadzącej do uzależnienia i jego długofalowych konsekwencji.
Odrębne zasady dla osób do 23. roku życia
Szczególnym trybem objęto osoby poniżej 23. roku życia. Prokuratura uzasadnia to większą podatnością młodych ludzi na negatywne skutki używania narkotyków. Badania wskazują, że w tej grupie wiekowej ryzyko zaburzeń psychicznych, problemów edukacyjnych oraz trudności zawodowych jest szczególnie wysokie.
Dotychczas wobec młodzieży przyłapanej na posiadaniu konopi stosowano głównie środki pomocowe, bez realnych konsekwencji karnych. Od 2026 r. udział w programie terapeutyczno-edukacyjnym staje się obowiązkowy. Młoda osoba ma jednorazową możliwość uniknięcia postępowania karnego pod warunkiem aktywnego i rzetelnego uczestnictwa w programie.
Program przewiduje wsparcie psychologiczne i działania edukacyjne dostosowane do wieku uczestników. Pomyślne ukończenie terapii pozwala zamknąć sprawę bez dalszych skutków prawnych, natomiast brak współpracy skutkuje przekazaniem jej do standardowego postępowania karnego.
Rola rodziny w procesie interwencji
Istotnym elementem programu dla młodzieży jest zaangażowanie rodziców lub opiekunów prawnych. Prokuratura wychodzi z założenia, że trwała zmiana zachowania jest możliwa tylko przy wsparciu najbliższego otoczenia. Rodzice otrzymują informacje o zagrożeniach związanych z narkotykami oraz wskazówki, jak wspierać dzieci w procesie wychodzenia z problemu.
Takie podejście ma również ograniczyć wpływ środowiska rówieśniczego, które często sprzyja sięganiu po substancje psychoaktywne. Współpraca rodziny i specjalistów zwiększa szanse na trwałe zerwanie z narkotykami.
Surowsze konsekwencje dla dorosłych
Osoby powyżej 24. roku życia podlegają znacznie ostrzejszym zasadom. Każde stwierdzenie posiadania narkotyków w miejscu publicznym lub ogólnodostępnym skutkuje natychmiastowym mandatem. Rozwiązanie to, dotąd stosowane głównie podczas festiwali lub akcji specjalnych, staje się powszechną praktyką przez cały rok.
Prokuratura podkreśla, że dorośli ponoszą pełną odpowiedzialność za swoje decyzje, a nieuchronność kary ma działać odstraszająco. Jednocześnie także w tych przypadkach przekazywane są informacje o możliwościach leczenia uzależnień. Skorzystanie z terapii jest dobrowolne, ale może zostać wzięte pod uwagę przy ewentualnych kolejnych postępowaniach.
Walka z normalizacją narkotyków
Zdaniem prokuratury jednym z głównych celów nowej polityki jest przeciwdziałanie społecznemu przyzwoleniu na obecność narkotyków. Traktowanie konopi jako substancji „mniej groźnej” sprzyjało ich akceptacji i mogło prowadzić do sięgania po inne środki odurzające.
Spójne podejście, łączące konsekwentne sankcje z łatwym dostępem do pomocy, ma zapewnić, że każde użycie narkotyków spotka się z reakcją instytucji publicznych, a jednocześnie osoby chcące zerwać z nałogiem otrzymają wsparcie na możliwie wczesnym etapie.
Ocena skuteczności nowych zasad będzie możliwa dopiero po pewnym czasie, gdy dostępne będą dane dotyczące liczby interwencji, efektów programów terapeutycznych oraz zmian skali problemu narkotykowego w Limburgii.
