Sąd gospodarczy właściwy dla prowincji Antwerpia i Limburgia wydał dotychczas 350 zakazów prowadzenia działalności gospodarczej wobec przedsiębiorców dopuszczających się poważnych naruszeń prawa lub oszustw związanych z upadłością firm. Oznacza to średnio około 25 takich orzeczeń miesięcznie od wejścia w życie nowych przepisów pod koniec 2023 r. Osoby objęte zakazem nie mogą przez określony czas pełnić funkcji zarządczych w spółkach, także pośrednio, z wykorzystaniem osób trzecich. Jak wyjaśnia prezes sądu gospodarczego Tijs Laurens, sankcje te dotyczą przede wszystkim osób uchylających się od płacenia podatków, dopuszczających się systematycznych oszustw lub działających w ramach zorganizowanych struktur przestępczych.
Nowe narzędzie prawne w walce z nieuczciwymi praktykami
Od końca 2023 r. belgijskie sądy gospodarcze mogą nakładać zakazy prowadzenia działalności w trybie przyspieszonym po ogłoszeniu upadłości. Sankcja ta obejmuje zarówno osoby fizyczne objęte upadłością osobistą, jak i członków zarządów oraz dyrektorów zarządzających upadłych spółek. Podstawą do wydania zakazu są m.in. rażące błędy w zarządzaniu, działania o charakterze oszukańczym lub uporczywy brak współpracy w toku postępowania upadłościowego.
Imponująca skala działań w 2025 r.
W samym tylko 2025 r. sąd gospodarczy Antwerpia-Limburgia orzekł już 287 zakazów prowadzenia działalności. Prezes sądu zaznacza jednak, że znaczna liczba wniosków o zastosowanie tej sankcji jest oddalana, co oznacza, że postępowań w tym zakresie jest znacznie więcej.
Zdaniem Laurensa zakaz prowadzenia działalności jest skutecznym i szybkim narzędziem eliminowania z obrotu gospodarczego osób działających w złej wierze. Choć próg formalny do złożenia wniosku jest stosunkowo niski, sama ocena dokonywana przez sąd pozostaje rygorystyczna. Terminowe orzekanie zakazów pozwala ograniczać liczbę nowych ofiar nieuczciwych praktyk i zapobiegać dalszym nadużyciom.
Zakaz tylko w wyjątkowych przypadkach
Prezes sądu podkreśla, że zakaz prowadzenia działalności ma charakter wyjątkowy. W 2025 r. sąd gospodarczy Antwerpia-Limburgia ogłosił łącznie 3 082 upadłości, a jedynie około co dziesiąta z nich zakończyła się nałożeniem zakazu na osobę zarządzającą. Zdecydowana większość przedsiębiorstw upada w dobrej wierze, natomiast sankcje dotyczą przypadków poważnych naruszeń, takich jak odmowa współpracy po ogłoszeniu upadłości, oszustwa czy całkowicie nieodpowiedzialne prowadzenie firmy.
Przykład rażącego zaniedbania obowiązków
Tijs Laurens wskazuje konkretny przypadek ilustrujący praktykę orzekania zakazów. Jeden z członków zarządu powierzył pełną kontrolę nad finansami spółki osobie trzeciej, nie sprawując żadnego nadzoru. W przedsiębiorstwie nie prowadzono księgowości, nie odprowadzano podatków ani VAT, a tuż przed ogłoszeniem upadłości na stanowisko zarządzającego powołano figuranta. Sąd uznał, że brak nadzoru umożliwił nadużycia i orzekł pięcioletni zakaz prowadzenia działalności.
JustBan jako centralny rejestr zakazów
Od 2024 r. wszystkie zakazy prowadzenia działalności wpisywane są do publicznego rejestru JustBan. System ten jest obowiązkowo weryfikowany przy zakładaniu nowych spółek oraz przy powoływaniu członków zarządu. Sąd gospodarczy Antwerpia-Limburgia dokonał już 20-tysięcznego zapytania do rejestru, co przekłada się na ponad 1 200 sprawdzeń miesięcznie i około 15 000 rocznie.
Jak podkreśla prezes sądu, rejestr znacząco usprawnił egzekwowanie zakazów. W przeszłości osoba objęta sankcją w jednym regionie mogła bez większych przeszkód rozpocząć działalność w innym. Dzięki centralnemu systemowi JustBan takie luki zostały skutecznie wyeliminowane.
