Belgijski resort sprawiedliwości otrzyma około miliarda euro dodatkowych środków w trakcie obecnej kadencji. Minister sprawiedliwości Annelies Verlinden ogłosiła to w poniedziałek po osiągnięciu przez koalicję Arizona porozumienia budżetowego. Nowe fundusze mają zostać przeznaczone na najpilniejsze problemy sektora – od przeludnienia więzień, przez walkę z przemocą narkotykową, po wzmocnienie struktur sądownictwa.
Po nocnych negocjacjach zakończonych 24 listopada 2025 r. minister Verlinden z CD&V przedstawiła szczegóły planu finansowego. Decyzja o przeznaczeniu miliarda euro jest sygnałem ze strony rządu De Wevera, że wieloletnie problemy belgijskiego wymiaru sprawiedliwości – takie jak przepełnione więzienia i przeciążone sądy – wreszcie znalazły się na liście priorytetów.
Kompleksowy plan na całą kadencję
Minister podkreśliła, że jeszcze przed rozpoczęciem negocjacji budżetowych opracowała szczegółowy plan podziału dodatkowych środków. Zakłada on przeznaczenie 500 milionów euro na bieżące funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości oraz 500 milionów euro na inwestycje infrastrukturalne w ciągu całej kadencji.
„Miliard euro nie był symbolem; każde euro zostało dokładnie przemyślane. To porozumienie stanowi pierwszą ważną decyzję” – podkreśliła Verlinden. Jej deklaracja ma odpowiedzieć na krytykę dotyczącą chronicznego niedofinansowania sektora, który od lat zmaga się z poważnymi brakami kadrowymi i technicznymi.
Dodatkowe środki mają pozwolić na sfinansowanie działań związanych z trzema głównymi obszarami interwencji: redukcją przeludnienia w zakładach karnych, walką z przemocą związaną z handlem narkotykami oraz usprawnieniem funkcjonowania aparatu sądowego.
Harmonogram wydatków i fundusz inwestycyjny
Rząd powoła specjalny Fundusz Inwestycyjny, który umożliwi stopniowe uwalnianie środków na modernizację infrastruktury wymiaru sprawiedliwości. W 2026 r. nakłady wyniosą 264 miliony euro, a do 2028 r. wzrosną do 336 milionów euro.
Zwiększone finansowanie ma objąć m.in. remonty budynków sądowych, modernizację technologii oraz inwestycje w nowe zakłady penitencjarne. Rozłożenie wydatków w czasie ma zapewnić większą przewidywalność i stabilność realizacji projektów.
Walka z dramatycznym przeludnieniem więzień
W najbliższych dniach minister Verlinden zamierza kontynuować starania o dodatkowe finansowanie działań związanych z dramatycznym przeludnieniem więzień. Dotyczy to w szczególności przypadków, w których osadzeni śpią na podłogach z braku miejsc w celach – problemu wielokrotnie krytykowanego przez organizacje praw człowieka oraz Europejski Trybunał Praw Człowieka.
Choć temat pojawił się podczas piątkowego posiedzenia kern, nie osiągnięto wówczas konsensusu, co podkreśla skalę trudności i złożoność koniecznych reform. Kwestia przeludnienia wiąże się bowiem nie tylko z finansami, ale także z polityką karną i koniecznością szerszego spojrzenia na alternatywne formy odbywania kary.
Szerszy kontekst i wyzwania wdrożeniowe
Minister zapowiedziała, że w nadchodzących tygodniach szczegółowo określi priorytety i przygotuje plan ich wdrożenia. Kluczowe będzie to, czy dodatkowe środki faktycznie przełożą się na poprawę funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości, a nie zostaną rozproszone bez trwałego efektu.
Od lat sektor boryka się z narastającymi problemami – od degradacji infrastruktury, jak ta ujawniona niedawno w kompleksie celularnym brukselskiego Pałacu Sprawiedliwości, po braki kadrowe oraz przeciążenie sędziów i prokuratorów. Niedofinansowanie pozostawiało swój ślad na każdym etapie działania wymiaru sprawiedliwości.
Choć miliard euro to znaczący zastrzyk finansowy, skala zaległości jest ogromna. Eksperci wskazują, że samo zwiększenie budżetu nie rozwiąże problemów bez zmian systemowych i trwałego wzmocnienia instytucji. Sukces reform będzie zależał od sposobu podziału środków i determinacji politycznej w realizacji zapowiedzianych działań.
Dla mieszkańców Belgii, w tym polskich rezydentów mających kontakt z sądami lub pracujących w sektorze prawnym, zapowiadane inwestycje mogą w dłuższej perspektywie oznaczać sprawniejszą i bardziej dostępną obsługę instytucji wymiaru sprawiedliwości.
