Kierowcy podróżujący między Brukselą a peryferiami mogli w ostatnich latach zauważyć wyraźny wzrost liczby odcinkowych radarów kontroli prędkości. „Trajectcontroles”, bo tak tę technologię określa się w niderlandzkiej terminologii, rozprzestrzeniają się w regionie Vlaamse Rand w szybkim tempie. W niektórych gminach działa już nawet dwanaście takich instalacji, co rodzi pytania o skuteczność, zasadność i finansowe podstawy coraz powszechniejszej automatycznej kontroli prędkości.
Bruksela stabilna, peryferie w ofensywie
Region Brukseli dysponuje obecnie siedmioma odcinkowymi radarami, zlokalizowanymi m.in. na chaussée de Gand w Berchem, quai de Mariemont, quai Demets, w tunelu Porte de Hal, tunelu Stéphanie, na boulevard Léopold III oraz avenue Bordet. Ich liczba nie wzrośnie w najbliższym czasie ze względu na trwającą nieobecność pełnoprawnego rządu regionalnego, który mógłby decydować o nowych inwestycjach.
Zupełnie inaczej wygląda sytuacja w flamandzkim pierścieniu gmin otaczających stolicę. W ostatnich latach liczba odcinkowych radarów wzrosła tam skokowo, wpisując się w szerszą flamandzką tendencję do intensyfikacji automatycznej kontroli ruchu. W skali całej Flandrii liczba tego typu urządzeń zwiększyła się pięciokrotnie w ciągu dwóch lat – w 2025 r. jest ich już 1233. Dla porównania: w Walonii działa ich niespełna sto.
Dilbeek i Leeuw-Saint-Pierre liderami zestawienia
Z ustaleń La Dernière Heure wynika, że dziesięć brabanckich gmin w obrzeżach Brukseli korzysta z odcinkowych radarów. Najwięcej – po dwanaście – posiadają Dilbeek i Leeuw-Saint-Pierre. Dalej są: Grimbergen (10 instalacji), Beersel (9) oraz Asse (6). Poza tym urządzenia działają również w Drogenbos (2), Meise (3), Rhode-Saint-Genèse (1), Vilvorde (1 – na obwodnicy Ring) oraz Zaventem (1 – na E40). W sumie flamandzki pierścień wokół stolicy dysponuje 57 odcinkami objętymi kontrolą.
Rozmieszczenie radarów nie jest równomierne – zachodnie obrzeża stolicy są nimi nasycone, podczas gdy we wschodnich peryferiach odcinkowych urządzeń prawie nie ma. Może to wynikać zarówno z różnic w infrastrukturze drogowej, jak i z odmiennych priorytetów lokalnych władz.
Plany dalszej rozbudowy
Lista istniejących instalacji w Vlaamse Rand prawdopodobnie szybko się nie zamknie. Linkebeek zapowiada montaż dwóch nowych odcinków – na rue de la Station i rue Hollebeek – z przewidywanym uruchomieniem w połowie 2026 r. „Celem nie jest zarabianie pieniędzy” – podkreślają lokalne władze.
Kolejne inwestycje rozważają również Leeuw-Saint-Pierre, Rhode-Saint-Genèse, Overijse, Beersel, Wemmel oraz Zaventem. W Vilvorde zaplanowano budżet w wysokości dwóch milionów euro na nowe kamery do kontroli odcinkowej i monitoringu. W Hal natomiast przygotowano projekt dziewięciu nowych instalacji w ramach wieloletniego planu inwestycyjnego.
Gminy, które mówią „stop”
Nie wszystkie samorządy zamierzają jednak dalszej rozbudowywać system. Asse, Dilbeek, Drogenbos, Grimbergen i Meise deklarują, że nie chcą instalować kolejnych urządzeń.
„Nie mamy zamiaru ich dodawać, a już na pewno nie w strefach 30 km/h” – wyjaśnia burmistrz Drogenbos, Alexis Calmeyn. Z kolei Philip Roosen (N-VA), odpowiedzialny za mobilność w Grimbergen, zaznacza: „Osiągnęliśmy nasz cel”. Gmina odnotowuje roczne dodatnie saldo z mandatów na poziomie 500 000 euro i w całości reinwestuje je w bezpieczeństwo drogowe.
Również Kraainem, Tervuren i Merchtem nie przewidują instalacji nowych urządzeń. Merchtem stawia na mobilne radary, uznając je za bardziej elastyczne i skuteczne w reagowaniu na zmieniające się potrzeby.
Kontrowersje wokół prywatnych radarów
We Flandrii część instalacji odcinkowych powstaje w ramach partnerstw publiczno-prywatnych. W takim modelu firma instalująca urządzenia otrzymuje część wpływów z mandatów. Takie rozwiązanie stosują m.in. Beersel, Asse i Meise.
Model ten znalazł się jednak w ogniu krytyki. Sąd policyjny w Vilvorde przyznał rację kierowcy, który zakwestionował legalność takiej formy współpracy. Wyrok podważa obowiązujące regulacje dotyczące finansowania systemu kontroli prędkości – choć dotyczy konkretnego przypadku i nie stanowi automatycznego precedensu.
„Jeżeli będzie to konieczne, dostosujemy przepisy” – zapowiedziała minister Hilde Crevits (CD&V). Podkreśliła jednocześnie, że decyzja sądu nie oznacza natychmiastowego zakłócenia działania systemu.
Debata o skuteczności i celowości
Nagły wzrost liczby radarów odcinkowych rodzi pytania o filozofię egzekwowania przepisów ruchu drogowego. Zwolennicy podkreślają, że odcinkowa kontrola prędkości zmusza kierowców do utrzymywania stałej prędkości, co zwiększa bezpieczeństwo bardziej niż pojedyncze radary punktowe.
Krytycy zwracają jednak uwagę, że nadmierna liczba kamer może sprawiać wrażenie, iż system mandatów staje się przede wszystkim narzędziem zwiększania wpływów gmin. Przykład Grimbergen – gdzie środki z mandatów konsekwentnie inwestuje się w bezpieczeństwo – pokazuje, że odpowiednie gospodarowanie przychodami może budować zaufanie mieszkańców.
Wyraźna asymetria w rozmieszczeniu radarów budzi również wątpliwości dotyczące równego traktowania mieszkańców poszczególnych gmin. Różnice te mogą jednak odzwierciedlać uwarunkowania lokalne, takie jak natężenie ruchu, infrastruktura czy częstotliwość wypadków.
Perspektywy
Flandria konsekwentnie inwestuje w automatyczną kontrolę ruchu drogowego – pięciokrotny wzrost liczby instalacji w dwa lata stanowi wyraz tej polityki. W Walonii system jest znacznie słabiej rozwinięty, a w Brukseli nowe inwestycje pozostają zamrożone z powodu impasu politycznego.
Dla mieszkających w Belgii kierowców – w tym licznej społeczności polskiej – rosnąca liczba odcinkowych radarów oznacza konieczność jeszcze bardziej uważnego przestrzegania ograniczeń prędkości, zwłaszcza na zachodnich trasach dojazdowych do Brukseli.
Wątpliwości prawne dotyczące partnerstw publiczno-prywatnych mogą w kolejnych latach doprowadzić do zmian legislacyjnych. Ostateczny kształt systemu zależeć będzie od tego, jak flamandzki rząd zareaguje na pojawiające się wyroki sądowe i jak pogodzi kwestie bezpieczeństwa drogowego z obawami o nadmierną komercjalizację egzekwowania przepisów.
