Long COVID w Belgii: ministerstwo zapowiada prace nad centrum eksperckim i nowym modelem opieki

Ministerstwo Zdrowia Publicznego prowadzi konsultacje dotyczące utworzenia wyspecjalizowanych ośrodków zajmujących się long COVID oraz opracowania nowych ścieżek opieki dla pacjentów cierpiących na długotrwałe skutki zakażenia koronawirusem. Inicjatywa, omawiana w środę 6 listopada 2025 r. podczas posiedzenia komisji zdrowia Izby Reprezentantów, odpowiada na apele organizacji pacjentów i części środowiska politycznego o lepsze zorganizowanie wsparcia dla osób dotkniętych tą przewlekłą chorobą.

Temat poruszyła posłanka Katleen Bury z partii Vlaams Belang, która zwróciła się do federalnego ministra zdrowia Franka Vandenbroucke z interpelacją o konieczność powołania centrum eksperckiego dedykowanego long COVID. „Konsekwencje long COVID są wyjątkowo uciążliwe dla wielu mieszkańców Belgii” – podkreśliła parlamentarzystka, apelując o rozwiązania systemowe.

Skala problemu i doświadczenia pacjentów

Posłanka przywołała liczne relacje osób, które po przebyciu COVID-19 nadal zmagają się z chronicznym zmęczeniem, dusznościami czy problemami z koncentracją – typowymi objawami long COVID. Wielu pacjentów czuje się „przerzucanych z oddziału na oddział”, bez jasnych wskazówek i bez wyznaczonego koordynatora opieki.

Brak zorganizowanej ścieżki postępowania medycznego stanowi poważne wyzwanie. Pacjenci wymagają interdyscyplinarnego podejścia – z udziałem pulmonologów, kardiologów, neurologów i psychologów – tymczasem opieka pozostaje rozproszona, a współpraca między specjalistami często niewystarczająca. To rodzi frustrację chorych i prowadzi do nieefektywnego wykorzystania zasobów systemu.

Inspiracje zagraniczne i postęp naukowy

Bury wskazała na przykład Niderlandów, gdzie funkcjonuje centrum eksperckie zajmujące się long COVID. Placówka ta nie tylko zapewnia zintegrowaną opiekę, ale również pełni funkcję ośrodka wymiany wiedzy i aktualizacji protokołów leczenia. Belgia – zdaniem posłanki – powinna pójść podobną drogą.

Parlamentarzystka przywołała także najnowsze badania Uniwersytetu Yale, które zidentyfikowały konkretne markery immunologiczne związane z zespołem poszczepiennym (Post-Vaccine Syndrome, PVS). Odkrycie to, jej zdaniem, potwierdza potrzebę lepszej strukturyzacji belgijskiej odpowiedzi na wyzwania zdrowotne wynikające z COVID-19 i jego długofalowych konsekwencji.

Obecny system wsparcia i jego ograniczenia

Minister Frank Vandenbroucke przyznał, że obecny system opieki „nie jest idealny”, choć stanowi „ważny krok, wypracowany wspólnie z organizacjami pacjentów”. Obecne rozwiązania umożliwiają dostęp do zintegrowanej opieki obejmującej fizjoterapię, dietetykę, terapię zajęciową i neuropsychologię. Program uruchamia lekarz rodzinny, który pełni funkcję koordynatora.

W praktyce jednak liczba pacjentów korzystających z tego wsparcia okazała się znacznie niższa od oczekiwań. Minister zapowiedział analizę przyczyn tak słabej aktywacji systemu, której wyniki zostaną wykorzystane przy opracowywaniu nowego porozumienia w sprawie long COVID.

Planowane działania i konsultacje

Pod koniec września 2025 r. odbyło się spotkanie ekspertów, lekarzy i przedstawicieli zawodów paramedycznych poświęcone opracowaniu nowego modelu opieki. Celem jest określenie grupy docelowej oraz stworzenie ścieżki terapeutycznej, którą można by zastosować również wobec pacjentów z podobnymi objawami.

Minister zapowiedział, że wkrótce ruszy poszerzona grupa robocza z udziałem organizacji pacjentów, naukowców i świadczeniodawców. W jej ramach omawiane będą możliwe modele organizacji – w tym powołanie centrów eksperckich lub innych form konsolidacji wiedzy medycznej. Belgijskie ministerstwo prowadzi także rozmowy z niderlandzkimi ośrodkami, by poznać ich doświadczenia i przenieść najlepsze rozwiązania do krajowego systemu. „Zebrane informacje posłużą do opracowania projektu nowego porozumienia, które zostanie przedstawione wszystkim zainteresowanym stronom” – podkreślił Vandenbroucke.

Kwestia harmonogramu i dalsze kroki

Posłanka Bury, doceniając zapowiedź konsultacji, zwróciła uwagę na brak konkretnego harmonogramu działań. „Słyszałam o spotkaniach i konsensusie, ale nie o ramach czasowych. Potrzebujemy jasnych terminów” – zaznaczyła. Brak dat wdrożenia nowych rozwiązań budzi frustrację pacjentów, którzy często od miesięcy czekają na skuteczną pomoc.

Szerszy kontekst: wyzwania systemowe opieki zdrowotnej

Debata nad long COVID ujawnia szersze problemy belgijskiego systemu zdrowia w zakresie leczenia schorzeń przewlekłych o złożonym charakterze. Tradycyjny model, w którym pacjent kontaktuje się z wieloma specjalistami działającymi niezależnie, nie sprawdza się w przypadku chorób wymagających zintegrowanego podejścia.

Tworzenie centrów eksperckich i nowych ścieżek opieki ma wypełnić tę lukę. Takie rozwiązania mogą przynieść korzyści nie tylko osobom z long COVID, ale również pacjentom z innymi zespołami przewlekłego zmęczenia, fibromialgią czy zaburzeniami po infekcjach wirusowych. Równie ważna będzie rola tych ośrodków jako centrów badawczych, gromadzących dane o przebiegu choroby i skuteczności leczenia, co umożliwi stałe doskonalenie terapii.

Realizacja planów ministra Vandenbroucke wymaga jednak odpowiedniego finansowania, zaangażowania środowiska medycznego i politycznej woli przeprowadzenia zmian strukturalnych. Dla tysięcy mieszkańców Belgii zmagających się z długotrwałymi skutkami COVID-19 to, jak szybko i skutecznie powstaną nowe rozwiązania, może mieć decydujące znaczenie dla ich zdrowia i jakości życia.