Belgijskie oprogramowanie wśród najważniejszych innowacji świata według „Time”

MeteoSaver – oprogramowanie oparte na sztucznej inteligencji, stworzone przez Derricka Muhekiego, badacza z Vrije Universiteit Brussel (VUB) – zostało wyróżnione w corocznym rankingu magazynu „Time” w kategorii „Najlepsze wynalazki – wyróżnienie specjalne 2025”. Brukselski uniwersytet ogłosił tę informację w piątek, podkreślając, że jest to jedno z nielicznych europejskich rozwiązań ujętych w tegorocznym zestawieniu.

Odpowiedź na globalny problem nauki o klimacie

Innowacja Muhekiego rozwiązuje jeden z najpoważniejszych problemów współczesnych badań klimatycznych – brak kompletnych danych meteorologicznych z wielu regionów świata. Luki w archiwach pogodowych utrudniają tworzenie precyzyjnych modeli zmian klimatu i ograniczają możliwości przewidywania lokalnych skutków globalnego ocieplenia.

„Serce największej afrykańskiej puszczy pozostało martwym punktem w raporcie IPCC z 2021 roku” – przypomina prof. Wim Thiery z VUB. „To pokazuje, jak ogromne obszary świata wciąż są białą plamą na mapie danych klimatycznych.”

Sztuczna inteligencja w służbie nauki

MeteoSaver wykorzystuje algorytmy uczenia maszynowego do automatycznego przekształcania ręcznie pisanych rejestrów pogodowych w dane cyfrowe. Wystarczy zdjęcie starego dziennika meteorologicznego – program analizuje pismo, rozpoznaje wartości liczbowe i przekształca je w ustrukturyzowane arkusze gotowe do dalszej analizy.

Proces, który dawniej zajmował tygodnie, teraz trwa zaledwie kilka minut. Kluczowym osiągnięciem twórcy było przystosowanie systemu do pracy z różnymi stylami pisma, typami papieru i zniszczonymi archiwami, co czyni narzędzie wyjątkowo uniwersalnym.

Od Brukseli po Kinszasę – praktyczne zastosowanie

Derrick Muheki zdigitalizował już ponad 9 000 stron historycznych zapisów pogodowych z Demokratycznej Republiki Konga, obejmujących dane nawet z lat 60. XX wieku. Dzięki temu naukowcy mogą po raz pierwszy analizować szczegółowe dane klimatyczne z centralnej Afryki – regionu kluczowego dla globalnej równowagi ekologicznej.

„Te dane mogą całkowicie zmienić nasze rozumienie lokalnych trendów klimatycznych w Afryce Środkowej” – podkreśla Muheki. „Dostęp do nich był do tej pory praktycznie niemożliwy.”

Otwarte oprogramowanie dla całego świata

MeteoSaver jest projektem open source, co oznacza, że każdy naukowiec lub instytucja może z niego korzystać bezpłatnie. Decyzja o otwartym dostępie ma ogromne znaczenie dla globalnej nauki, szczególnie dla krajów rozwijających się, które często nie dysponują odpowiednimi zasobami do digitalizacji archiwów.

Z narzędzia korzystają już m.in. Królewski Instytut Meteorologiczny Belgii (IRM/KMI) oraz Uniwersytet w Reading w Wielkiej Brytanii. Rośnie też zainteresowanie ze strony ośrodków badawczych w Afryce, Azji i Ameryce Południowej.

Wkład Belgii w walkę ze zmianami klimatu

Wyróżnienie przez „Time” potwierdza, że belgijska innowacja ma znaczenie globalne. MeteoSaver to przykład, jak nauka i technologia mogą wspierać walkę z kryzysem klimatycznym poprzez udostępnianie danych i zwiększanie ich jakości.

„To projekt, który łączy zaawansowaną technologię z misją naukową” – podsumowuje prof. Thiery. „Pokazuje, że Belgia może być liderem innowacji nie tylko w Europie, ale i na świecie.”

Przyszłość technologii MeteoSaver

Twórca oprogramowania zapowiada dalszy rozwój projektu. Kolejnym krokiem będzie dostosowanie systemu do digitalizacji innych typów danych naukowych – od archiwów hydrologicznych po zapisy biologiczne i geologiczne.

W miarę rozwoju współpracy międzynarodowej możliwe stanie się stworzenie globalnej bazy historycznych danych pogodowych, która pozwoli naukowcom lepiej przewidywać przyszłe zmiany klimatyczne.